Sekretarz Skarbu Stanów Zjednoczonych Scott Bessent oświadczył 24 kwietnia, że Waszyngton nie odnowi zwolnień z sankcji, które do tej pory umożliwiały nabywcom odbiór irańskiej i rosyjskiej ropy naftowej znajdującej się już na pokładach tankowców na morzu. Decyzja oznacza zaciśnięcie pętli wokół dwóch największych obok siebie postawionych celów polityki sankcyjnej Donalda Trumpa, czyli reżimu w Teheranie i administracji Władimira Putina. Komunikat sekretarza został wygłoszony w sposób, który nie pozostawia miejsca na dyplomatyczne furtki.
Bessent stwierdził, że jednorazowa licencja obejmująca irańską ropę na wodzie nie zostanie przedłużona, nazywając takie rozwiązanie „całkowicie wykluczonym”. Dodał, że wygaśnie również analogiczne zwolnienie dla rosyjskiej ropy oraz produktów naftowych, co stanowi koniec mechanizmu działającego od momentu zamknięcia cieśniny Ormuz w marcu. „Nie będziemy odnawiać ogólnej licencji na rosyjską ropę ani ogólnej licencji na ropę irańską” – powiedział sekretarz, dodając, że dotyczyło to ropy znajdującej się na wodzie przed 11 marca, a „wszystko to zostało już wykorzystane”. Mechanizm wygaszania transakcji został oparty na Licencji Ogólnej OFAC 134B, wydanej 17 kwietnia i obowiązującej do 16 maja, która zastąpiła wcześniejsze upoważnienie wygasłe 11 kwietnia.
Hengli, flota cieni i 344 miliony w kryptowalutach
Biuro ds. Kontroli Aktywów Zagranicznych Departamentu Skarbu w piątek nałożyło sankcje na Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co., czyli chińską rafinerię o mocy przerobowej około 400 000 baryłek dziennie. Według Departamentu Skarbu, „Hengli odegrało nieproporcjonalnie dużą rolę w zakupach ropy naftowej od irańskich sił zbrojnych”, co czyni ją kluczowym ogniwem w łańcuchu obchodzenia sankcji. OFAC objął ograniczeniami również około 40 firm żeglugowych i tankowców powiązanych z tak zwaną „irańską flotą cieni”.
Działania zostały oparte na Rozporządzeniu Wykonawczym 13902 oraz Prezydenckim Memorandum Bezpieczeństwa Narodowego nr 2, stanowiących ramy kampanii „maksymalnego nacisku” prowadzonej przez Biały Dom. „Departament Skarbu będzie nadal ograniczał sieć statków, pośredników i nabywców, na których polega Iran, aby dostarczać swoją ropę na rynki światowe” – powiedział Bessent w oficjalnym oświadczeniu. Komunikat nie pozostawia złudzeń, że Waszyngton zamierza polować nie tylko na bezpośrednich uczestników handlu, lecz również na całą infrastrukturę obsługującą reżim.
Tego samego dnia sekretarz Skarbu ujawnił zajęcie około 344 milionów dolarów w kryptowalutach, przechowywanych w portfelach powiązanych przez rząd z Teheranem. „Będziemy śledzić pieniądze, które Teheran desperacko próbuje wyprowadzić z kraju, i uderzymy we wszystkie finansowe linie życia powiązane z reżimem” – zapowiedział Bessent. Analitycy blockchain cytowani w raporcie powiązali niektóre portfele z Bankiem Centralnym Iranu oraz z irańskimi giełdami kryptowalut, co sugeruje, że obejście sankcji odbywało się na poziomie instytucjonalnym, a nie pojedynczych transakcji.
CYNICZNYM OKIEM: Reżim, który dekadami urągał „dekadenckiemu Zachodowi”, prał pieniądze przez najbardziej zachodni z możliwych instrumentów – kryptowaluty. Ironia losu wymaga teraz wpłaty w gotówce.
Wyspa Kharg na granicy wytrzymałości
Bessent przewidywał już wcześniej w tym tygodniu, że irański sektor naftowy znajduje się blisko załamania, podając konkretne wskaźniki techniczne potwierdzające tę tezę. Na wyspie Kharg, czyli terminalu obsługującym blisko 90 procent eksportu irańskiej ropy, w ciągu kilku dni skończy się miejsce w magazynach, co zmusi producentów do wyłączenia wrażliwych odwiertów, których ponowne uruchomienie bywa trudne i kosztowne. Sekretarz Skarbu dodał, że „ograniczenie handlu morskiego Iranu uderza bezpośrednio w główne źródła dochodów reżimu”.
Mechanizm zwolnień został pierwotnie wprowadzony w marcu po tym, jak wojna Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem doprowadziła do zamknięcia cieśniny Ormuz i ograniczenia globalnej podaży. Celem było utrzymanie w ruchu baryłek znajdujących się już na morzu oraz uspokojenie rozdygotanych rynków paliwowych, gdy ceny ropy przekroczyły 100 dolarów za baryłkę. W środę Bessent wspomniał, że morskie zwolnienia zostały po cichu przedłużone o kolejne 30 dni, ponieważ podczas wiosennych spotkań Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego „ponad 10 najbardziej wrażliwych i najbiedniejszych krajów” błagało o ulgę.
Administracja jest również gotowa do zastosowania sankcji wtórnych wobec każdego kraju lub banku, który kupuje irańską ropę lub przechowuje irańskie fundusze. Bessent określił ten instrument jako „bardzo surowy środek”, zaznaczając, że kolejnym krokiem będzie wywarcie presji na banki i rafinerie wciąż prowadzące interesy z Teheranem. Decyzja oznacza, że pole manewru dla państw trzecich ulega dramatycznemu zawężeniu, a koszty kontynuowania współpracy z reżimem rosną wykładniczo.
CYNICZNYM OKIEM: Najbiedniejsze kraje świata błagały o tańszą ropę z reżimu, który gardzi nimi tak samo jak ich wrogowie. Współczucie globalne kończy się tam, gdzie zaczyna się rachunek za ogrzewanie.
Strategia Bessenta opiera się na założeniu, że Iran osiągnął już granice swojej zdolności do obchodzenia sankcji, a załamanie sektora naftowego stanie się katalizatorem szerszych zmian politycznych. Połączenie sankcji wobec chińskiej rafinerii, dziesiątek statków „floty cieni” oraz zajęcia setek milionów dolarów w kryptowalutach pokazuje, że Waszyngton działa jednocześnie na trzech frontach – logistycznym, finansowym i cyfrowym. Pytanie nie brzmi już, czy Teheran wytrzyma presję, lecz jak długo zdoła utrzymać pozory normalnego funkcjonowania, zanim magazyny na wyspie Kharg się zapełnią, a odwierty trzeba będzie wyłączyć.
