Viktor Orbán rządził Węgrami przez szesnaście lat, budując system, który jego zwolennicy nazywali suwerenną demokracją, a krytycy – autorytaryzmem z demokratyczną fasadą. Wspierana przez Unię Europejską i Ukrainę opozycja zdobyła większość konstytucyjną dwóch trzecich głosów w ostatnich wyborach parlamentarnych, kończąc tym samym ten eksperyment polityczny. Liberalni globaliści – Ursula von der Leyen, Alex Soros i Donald Tusk – zgodni świętowali wynik, który długo zapowiadali jako nieuchronny.
Droga do tej porażki była wielotorowa. UE zamroziła wcześniej 17 miliardów euro z przyznanych Węgrom funduszy pod pretekstem naruszeń praworządności. Pojawiły się teorie spiskowe typu „Russiagate”, oparte na podsłuchach Orbána i jego ministra spraw zagranicznych. Ukraina sięgnęła po szantaż energetyczny i groźby. Do tego doszły oskarżenia o korupcję, szesnaście lat zmęczenia rządami tej samej partii i naturalny dystans starszego polityka wobec młodego elektoratu, który tłumnie poparł relatywnie młodego rywala – Pétera Magyara.
CYNICZNYM OKIEM: UE zamroziła miliardy, Ukraina zastosowała szantaż energetyczny, a liberalne media opisały wynik jako „triumf demokracji”. Skuteczna operacja, przemyślany branding.
Demontaż systemu i ryzyko polowania na czarownice
Większość dwóch trzecich głosów oznacza jedno: opozycja może zmieniać konstytucję bez żadnych ograniczeń proceduralnych. System społeczno-polityczny budowany przez Orbána przez półtorej dekady może zostać zdemontowany w tempie, w jakim powstawał – lub szybciej. Korybko nie wyklucza polowań na czarownice wymierzonych w konserwatywnych nacjonalistów, poczynając od samego Orbána i jego ministra spraw zagranicznych, na tle zarzutów związanych z „Russiagate”.
Na froncie gospodarczym odcięcie od rosyjskiej energii może doprowadzić do gwałtownych wzrostów cen. Magyar może działać stopniowo, by nie roztrwonić kapitału politycznego – podobnie w kwestii zastąpienia forinta euro. Zmiany nadejdą, lecz niekoniecznie natychmiast. Efekt końcowy pozostaje jednak według Korybko nieuchronny: osłabienie suwerenności Węgier, a być może jej całkowita utrata – co zniweczy to, co Orbán budował z uporem przez szesnaście lat.
Magyar twierdzi, że pozostanie twardogłowy w kwestii imigracji – ale presja ze strony Brukseli jest znana i przewidywalna. Korybko wprost sugeruje, że deklaracje mogą ustąpić miejsca pragmatycznemu dostosowaniu się do oczekiwań UE, otwierając Węgry na migrację, przed którą Orbán konsekwentnie bronił granic.
Polska przejmuje konserwatywne berło
W szerszym europejskim kontekście upadek Orbána przetasowuje mapę prawicowego nacjonalizmu na kontynencie. Miano bastionu konserwatywnego nacjonalizmu w Europie może teraz przypaść Polsce, która toczyła z Węgrami przyjacielską rywalizację o ten tytuł – do czasu własnego „demokratycznego usunięcia” konserwatywnych nacjonalistów jesienią 2023 roku. Rok później Polska wybrała jednak konserwatywno-nacjonalistycznego prezydenta niewielką przewagą głosów, a dawna partia rządząca może powrócić do władzy po wyborach parlamentarnych jesienią 2027 roku.
Polski konserwatyzm różni się jednak istotnie od węgierskiego wariantu. Jest jawnie antyrosyjski i zakłada Europę w roli młodszego partnera Stanów Zjednoczonych – zamiast suwerennej Europy zdolnej sprzeciwiać się Waszyngtonowi, gdy interesy są rozbieżne. Z polskiej perspektywy to pragmatyczny koszt utrzymania amerykańskiej tarczy przed Rosją. Poza Polską i krajami bałtyckimi takie podejście pozostaje jednak kontrowersyjne i niepopularne – co czyni polską wersję konserwatyzmu fenomenem regionalnym, nie wzorcem do naśladowania w skali całej prawicy europejskiej.
CYNICZNYM OKIEM: Polska przejmuje miano europejskiego bastionu konserwatyzmu – o ile konserwatyzm oznacza suwerenność pod warunkiem akceptacji amerykańskiej hegemonii. Różnica wobec orbánizmu jest subtelna, ale Bruksela ją doceni.
Korybko kończy analizę niepokojącą prognozą: UE, Ukraina i liberalni globaliści zostaną ośmieleni sposobem, w jaki zakończyła się „bitwa o Węgry”, co może przyspieszyć przejście Unii na de facto stopę wojenną. Orbán stał temu na przeszkodzie – i właśnie dlatego go usunięto. Czechy i Słowacja mogą próbować przejąć jego rolę, ale uchodzą za bardziej podatne na naciski i kolorowe rewolucje. Marsz UE ku konfrontacji z Rosją może zatem okazać się procesem, którego nikt już nie zdoła zatrzymać.
