Według informacji USA, Ukraina wyraziła wstępną zgodę na plan pokojowy Stanów Zjednoczonych, co wywołało znaczący spadek cen ropy na światowych rynkach. Choć wciąż pozostają drobne kwestie do dopracowania, przedstawiciele obu stron zgodnie twierdzą, że ukraińska delegacja akceptuje porozumienie, które zostało zaktualizowane i dopracowane podczas spotkań w Genewie i Abu Zabi z udziałem urzędników amerykańskich, ukraińskich i europejskich.
„Ukraińcy zgodzili się na porozumienie pokojowe” – powiedział amerykański urzędnik, nie podając jednak zbyt wielu szczegółów. „Pozostało jeszcze kilka drobnych kwestii do uzgodnienia, ale zgodzili się oni na porozumienie pokojowe”.
CYNICZNYM OKIEM: Ukraina zgadza się na kompromis, ale czy to początek pokoju, czy wejście w fazę negocjacji, które mogą zakończyć się podziałem kraju? Wiadomo, że „diabeł tkwi w szczegółach” – a przekaz o utracie terytoriów dla wielu obywateli jest trudny do przełknięcia.
Kontrowersje w planie – terytoria, NATO i gwarancje bezpieczeństwa
Od wczesnych godzin porannych obserwujemy stopniowe wycofywanie się z początkowych doniesień, że Ukraina „zgodziła się” na proponowany przez Trumpa plan pokojowy, który obecnie został skrócony do 19 punktów (z początkowych 28). Biały Dom twierdzi obecnie, że kilka kwestii pozostałych do omówienia w rozmowach mających na celu zakończenie wojny jest „delikatnych”, ale „nie niemożliwych do rozwiązania” – co oznacza, że strony negocjacji nie są jeszcze na mecie i mogą być od niej dość daleko.
Jeśli chodzi o prezydenta Zełenskiego, to po rozmowach w Genewie stwierdził on, że „widzimy wiele perspektyw, które mogą urzeczywistnić drogę do pokoju”. Jednak według doniesień obecnie stara się on o pilne spotkanie z prezydentem Trumpem – do czwartku – w celu osobistego wynegocjowania kwestii ustępstw terytorialnych. Zgodnie z przewidywaniami Ukraińcy nie są skłonni do oddania żadnego terytorium. Oczywiście Europejczycy poprą wysiłki Ukrainy mające na celu odrzucenie ustępstw terytorialnych.
Mapa BBC pokazująca proponowane ustępstwa terytorialne, które Zełenski ocenił negatywnie pod kątem włączenia do ostatecznego porozumienia pokojowego.
Pierwotny 28-punktowy plan USA był krytykowany za nadmierne ustępstwa na rzecz Rosji, takie jak uznanie części kontrolowanych przez Moskwę terytoriów (Donieck, Ługańsk, Krym) oraz ograniczenia dla ukraińskiej armii i zakaz przystąpienia Ukrainy do NATO.
Jednak po modyfikacjach, które uwzględniały główne zastrzeżenia Ukrainy, w tym kwestie gwarancji bezpieczeństwa, plan został zaakceptowany przez ukraińską delegację jako baza do dalszych negocjacji. Gwarancje te mają być porównywalne do artykułu 5 NATO, co oznacza wsparcie sojuszników w razie ataku.
Ze strony rosyjskiej pojawia się sceptycyzm ze względu na gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy, które Moskwa uznaje za możliwe przyczyny dalszych konfliktów. Rosyjskie stanowisko i brak zgody na zmiany w planie mogą opóźniać ostateczne porozumienie.
Publicznie rząd Zełenskiego odmawia zgody na jakiekolwiek ustępstwa terytorialne na rzecz Rosji i podkreśla niezależność ukraińskich sojuszy, sprzeciwiając się żądaniom, by Ukraina zrezygnowała z aspiracji do NATO.
Jednocześnie prezydent Zełenski obiecuje, że Ukraina „nigdy nie będzie przeszkodą dla pokoju”, kładąc nacisk na niepodległość i suwerenność państwa.
CYNICZNYM OKIEM: Forma zgody na plan jest mglista i pełna zastrzeżeń, co oznacza, że negocjacje są bardziej teatrem niż faktycznym końcem konfliktu. Prawdopodobnie trwa walka o to, kto będzie lepiej sprzedawał mieszkańcom koncesje na przyszłość kraju.
Znaczenie i perspektywy
To wstępne porozumienie to ważny krok w kierunku zakończenia wojny trwającej od 2022 roku, sygnalizujący intensyfikację rozmów i presję na szybkie rozwiązanie, wyznaczone na amerykański Dzień Dziękczynienia. Jednak zarówno Ukraina, jak i Rosja, pozostają na razie daleko od pełnej akceptacji ostatecznego porozumienia, a szczegóły gwarancji bezpieczeństwa i status terytorialny pozostają kluczowymi punktami spornymi.
Plan przewiduje też zamrożenie i stopniowe łagodzenie sankcji nałożonych na Rosję, co jest kolejnym poczuciem bojaźliwej równowagi między geopolitycznymi interesami, a dążeniem do pokoju.
Ostateczny kształt porozumienia i jego konsekwencje dla Ukrainy, Europy i globalnego bezpieczeństwa pozostały niezwykle niepewne, a dalsze dni rozstrzygną, czy jest to realny początek końca wojny, czy tylko jej czasowe zawieszenie.
