Nicole Flynn od lat uprawia trawę cytrynową w swoim ogrodzie – głównie ze względu na wspaniały aromat i zdolność do odstraszania owadów. Jednak ta sama roślina, którą zbiera do zup i herbat, pojawia się w laboratoriach onkologicznych, gdzie jej związki aktywne robią coś, czego badacze się nie spodziewali: spowalniają, a w niektórych przypadkach zatrzymują wzrost komórek nowotworowych, nie uszkadzając zdrowych tkanek. Flynn, terapeutka żywieniowa i specjalistka zdrowia regeneracyjnego, należy do grona osób, które na nowo odkrywają tę roślinę. „W miarę jak coraz więcej osób zgłębia kuchnię Azji Południowo-Wschodniej i dietę opartą na roślinach, trawa cytrynowa staje się coraz bardziej popularna w amerykańskich kuchniach. Jej dostępność, świeży smak i korzyści trawienne czynią ją atrakcyjnym dodatkiem zarówno do przydomowych ogródków, jak i codziennych posiłków” – powiedziała w rozmowie z The Epoch Times.
Choć badania są wciąż na etapie przedklinicznym i nie zostały przeprowadzone na ludziach, wyniki publikowane w ostatnich latach są obiecujące. Trawa cytrynowa zachodnioindyjska, czyli Cymbopogon citratus, zawiera cytral – główny związek bioaktywny odpowiedzialny za intensywny cytrynowy zapach i wiele właściwości terapeutycznych. Oprócz cytralu roślina zawiera neral, geranial, geraniol i nerol, tworząc profil chemiczny, który w warunkach laboratoryjnych wykazał właściwości przeciwdrobnoustrojowe, przeciwutleniające, przeciwwirusowe i przeciwnowotworowe.
Siedem typów raka, jeden olejek
W badaniu opublikowanym w Integrative Cancer Therapies naukowcy przetestowali trawę cytrynową na trzy sposoby: na komórkach nowotworowych w szalce Petriego, u myszy z wszczepionymi ludzkimi guzami raka jelita grubego oraz u myszy genetycznie predysponowanych do rozwoju nowotworów jelit. W laboratorium trawa cytrynowa zabijała komórki nowotworowe poprzez indukowanie apoptozy – programowanej śmierci komórki – a efekt nasilał się wraz z wyższymi dawkami i dłuższym czasem ekspozycji. Co kluczowe, nie szkodziła zdrowym komórkom, w przeciwieństwie do chemioterapii.
U myszy z guzami raka jelita grubego trawa cytrynowa znacząco spowolniła wzrost nowotworu i była dobrze tolerowana. U myszy z predyspozycjami genetycznymi te karmione trawą cytrynową rozwinęły mniej guzów, co sugeruje potencjalne działanie zapobiegawcze.
Osobne badanie z 2025 roku poszło jeszcze dalej – testowano olejek eteryczny z trawy cytrynowej przeciwko siedmiu liniom komórek nowotworowych: raka jelita grubego, piersi, wątroby, płuc, nerek, jamy ustnej i śledziony. W każdym przypadku olejek spowalniał lub zatrzymywał wzrost, a stężenia wymagane do osiągnięcia efektu były stosunkowo niewielkie.
Cytral działa wielotorowo – wywołuje apoptozę, hamuje wzrost komórek rakowych w określonych fazach cyklu, blokuje nowotworowe komórki macierzyste oraz ogranicza migrację i inwazję komórek odpowiedzialnych za przerzuty.
CYNICZNYM OKIEM: Roślina za kilka złotych zabija raka w szalce Petriego, a leki onkologiczne kosztują tysiące i niszczą wszystko na swojej drodze. Ale spokojnie – zanim trawa cytrynowa trafi do apteki, musi przejść dekadę badań i uzyskać błogosławieństwo koncernów farmaceutycznych, które jakoś nie spieszą się z finansowaniem.
Wieki tradycji, lata do kliniki
Trawa cytrynowa nie jest odkryciem laboratoryjnym – systemy medycyny tradycyjnej dokumentowały jej właściwości niezależnie, na przestrzeni wieków i na różnych kontynentach. W medycynie chińskiej, gdzie nazywa się ją xiang mao, stosowano ją co najmniej od czasów dynastii Tang, czyli od VII wieku naszej ery. W Ajurwedzie od tysiącleci używano jej przy dolegliwościach trawiennych, gorączce i napięciu nerwowym. Zachodnie ziołolecznictwo wykorzystuje olejki z trawy cytrynowej do uśmierzania bólu w stanach artretycznych oraz ze względu na właściwości przeciwbakteryjne.
Badania na ludziach przeprowadzono dotąd w węższym zakresie – wykazały, że płyn do płukania ust z trawą cytrynową skutecznie radzi sobie z zapaleniem dziąseł, herbata może pomagać w obniżaniu ciśnienia krwi, a aromaterapia zapobiega lękowi stomatologicznemu.
„Większość ludzi dobrze toleruje trawę cytrynową, ale osoby z alergią na trawy, bardzo wrażliwym układem trawiennym lub kobiety w ciąży powinny zachować ostrożność przy dużych dawkach” – zastrzega Flynn.
Istnieją dwa główne rodzaje trawy cytrynowej – Cymbopogon citratus, najczęściej używany w kuchni i medycynie, oraz Cymbopogon flexuosus, stosowany w perfumach i kosmetykach. Roślina bywa mylona z palczatką szczetną, czyli cytronelą, więc przy zakupie warto upewnić się, że mamy właściwy gatunek. Aby przygotować napar, wystarczy zalać jedną do dwóch łyżeczek liści około 180 ml wrzącej wody i parzyć przez 10 do 15 minut. Flynn ze swojej strony nie czeka na badania kliniczne: „Uprawiam ją w doniczkach w moim ogrodzie – nie tylko pięknie pachnie, ale pomaga trzymać komary z daleka”.
