Picie napojów słodzonych zawierających fruktozę i glukozę może zwiększać ryzyko przerzutów raka jelita grubego w organizmie, wynika z recenzowanego badania opublikowanego 19 września w czasopiśmie Nature Metabolism.
W badaniu naukowcy poddali komórki raka jelita grubego (CRC) ekspozycji na połączenie fruktozy i glukozy, niemal naśladując fizjologiczne środowisko powstające po spożyciu napojów słodzonych cukrem. Stwierdzono, że ta ekspozycja zwiększa „ruchliwość komórkową i potencjał przerzutowy” komórek raka jelita grubego.
Rak jelita grubego u młodych ludzi – alarmujące wzrosty zachorowań
Ruchliwość komórkowa odnosi się do zdolności komórki, w tym przypadku komórek raka jelita grubego, do przemieszczania się z jednej części ciała do drugiej. Jest to kluczowy krok w rozprzestrzenianiu się raka w organizmie. Przerzuty mają podobne znaczenie, odnosząc się do rozprzestrzeniania się komórek rakowych z jednej tkanki lub narządu do innego.
Naukowcy odkryli, że wraz ze wzrostem ruchliwości komórek CRC nastąpiło „szybsze rozprzestrzenianie się do wątroby – najczęstszego miejsca przerzutów raka jelita grubego”, podało 19 września Centrum Onkologiczne MD Anderson Uniwersytetu Teksasu, którego badacze prowadzili badanie.
Mieszanka glukozy i fruktozy „aktywowała enzym zwany sorbitol dehydrogenazą (SORD), który wzmacnia metabolizm glukozy i wywołuje szlak cholesterolu, co ostatecznie napędza przerzuty” – podano.
Blokowanie SORD spowolniło proces przerzutów, nawet przy obecności mieszanki glukozy i fruktozy, co otwiera potencjalne opcje leczenia, podano w oświadczeniu.
„Nasze ustalenia podkreślają, że codzienna dieta ma znaczenie nie tylko dla ryzyka zachorowania na raka, ale również dla tego, jak choroba postępuje po jej rozwoju,” powiedziała główna badaczka Jihye Yun z Wydziału Genetyki w centrum onkologicznym.
„Choć te dane wymagają dalszych badań, sugerują, że ograniczenie spożycia słodzonych napojów, celowanie w SORD lub stosowanie statyn może przynieść korzyści pacjentom z rakiem jelita grubego.” Statyny to leki na serce stosowane do hamowania produkcji cholesterolu.
Rak jelita grubego, obejmujący zarówno raka okrężnicy, jak i odbytnicy, jest trzecią główną przyczyną zgonów z powodu raka wśród mężczyzn w USA, według danych Amerykańskiego Towarzystwa Onkologicznego (ACS). U kobiet jest to czwarta przyczyna.
Łącznie dla obu płci rak jelita grubego jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów z powodu raka.
W 2025 roku ACS prognozuje około 107 320 nowych przypadków raka okrężnicy i około 46 950 nowych przypadków raka odbytnicy w kraju. Całkowita liczba zgonów ma wynieść 52 900.
„Wskaźnik diagnozowania raka okrężnicy lub odbytnicy spadł ogólnie od połowy lat 80., głównie dzięki rosnącej liczbie badań przesiewowych i zmianom w czynnikach ryzyka związanych ze stylem życia. Od 2012 do 2021 roku częstość występowania spadała o około 1% rocznie,” podało ACS.
„Jednak ten spadek dotyczy głównie osób starszych. Wśród osób poniżej 50 roku życia wskaźniki wzrosły o 2,4% rocznie od 2012 do 2021 roku.”
Raport American Medical Association z 24 lipca także wskazał, że coraz więcej młodych ludzi diagnozuje się z rakiem jelita grubego, chorobą zazwyczaj kojarzoną z osobami w wieku 50 lat i starszymi.
W maju 2024 roku na konferencji Digestive Disease Week przedstawiono dane o wskaźnikach zachorowalności na raka jelita grubego od 1999 do 2020 roku – wzrost o 500% dla dzieci w wieku 10-14 lat; wzrost o 333% dla 15-19 lat; wzrost o 185% dla 20-24 lat; oraz wzrost o 68% dla 25-29 lat.
Kluczowe czynniki ryzyka – co naprawdę sprzyja rakowi jelita grubego?
Według ACS czynniki ryzyka raka jelita grubego można podzielić na modyfikowalne, czyli możliwe do zmiany, oraz niemodyfikowalne.
Spośród tych zmiennych kluczowe to:
- nadwaga
- cukrzyca typu 2
- palenie tytoniu
- spożywanie alkoholu
- dieta bogata w czerwone i przetworzone mięso
- gotowanie potraw w bardzo wysokich temperaturach
Co najważniejsze, najnowsze badania wskazują na silny związek między spożyciem słodzonych napojów, zawierających fruktozę i glukozę, a ryzykiem raka jelita grubego, szczególnie u młodych osób.
CYNICZNYM OKIEM: Ta słodka trucizna, którą wiele osób pije codziennie, jest nie tylko dodatkowym kalorycznym balastem, ale substancją, która zdaniem naukowców i lekarzy napędza rozprzestrzenianie się „choroby starszych”. Cóż, świat medycyny i przemysłu spożywczego najwyraźniej bardziej ceni zysk niż zdrowie.
Badanie pokazuje, że codzienna dieta ma ogromny wpływ nie tylko na ryzyko raka, ale też na to, jak przebiega choroba i czy doszło do przerzutów.
Wysokie spożycie cukrów zawartych w napojach słodzonych staje się potężnym czynnikiem ryzyka, szczególnie dla młodszych grup wiekowych, które notują dramatyczny wzrost zachorowań na raka jelita grubego.
Ograniczenie spożycia tego typu napojów, zwrócenie uwagi na zdrowie metaboliczne i hormonalne może więc realnie wpłynąć na poprawę sytuacji.
Rak jelita grubego to dziś nie tylko wyzwanie medyczne, ale też społeczne – skala i charakter choroby zmieniają się, a wraz z nimi musimy zmienić podejście do dietetyki i profilaktyki, by reagować skutecznie i odpowiedzialnie.
