Miliony osób na całym świecie przyjmują codziennie suplementy niacyny, znanej również jako witamina B3, aby zwiększyć poziom energii, spowolnić procesy starzenia oraz wspierać ogólny stan zdrowia organizmu. Nowe badanie sugeruje jednak, że witamina B3 może być przejmowana przez komórki nowotworowe, czyniąc je znacznie bardziej odpornymi na chemioterapię stosowaną w leczeniu raka trzustki. Praca opublikowana w czasopiśmie naukowym „Cancer Letters” wykazała, że mononukleotyd nikotynamidowy, znany pod skrótem NMN i będący popularnym związkiem powiązanym z witaminą B3, sprawił, że komórki raka trzustki w doświadczeniach laboratoryjnych stały się od trzech do siedmiu razy bardziej odporne na standardowe leki chemioterapeutyczne. Suplement znacząco przyspieszył również wzrost guzów u myszy laboratoryjnych, co stawia pod znakiem zapytania bezpieczeństwo jego stosowania przez pacjentów onkologicznych poddawanych aktywnemu leczeniu. Implikacje tych odkryć mogą okazać się poważne dla milionów osób przyjmujących suplementy podnoszące poziom kluczowych cząsteczek wewnątrzkomórkowych.
Skala potencjalnego zagrożenia jest dramatyczna w kontekście rokowań pacjentów z tym konkretnym nowotworem. Rak trzustki charakteryzuje się obecnie pięcioletnim wskaźnikiem przeżywalności na poziomie zaledwie 13 procent, co czyni go jednym z najbardziej śmiertelnych nowotworów w medycynie współczesnej. W modelach mysich NMN zredukował typowy efekt zmniejszania się guza pod wpływem chemioterapii z poziomu 60-70 procent do zaledwie 20-30 procent, czyli redukcja skuteczności leczenia była niemal trzykrotna. Główny autor badania, doktor Jordan Winter, profesor w Case Western Reserve University School of Medicine, w rozmowie z dziennikiem „The Epoch Times” stwierdził: „Antyoksydanty, takie jak NMN i powiązane z nim związki, pomagają komórkom raka trzustki rosnąć i chronią je przed terapeutycznymi korzyściami płynącymi z chemioterapii”.
CYNICZNYM OKIEM: Przemysł suplementów obiecuje wieczną młodość, a karmi guzy trzustki. Antystarzenie się okazuje się znacznie tańsze, gdy organizm zatrzymuje się przedwcześnie z innego powodu.
Mechanizm działania NMN i jego warianty
Suplementy takie jak NMN, wraz z innymi wariantami witaminy B3, do których należą rybozyd nikotynamidu, znany pod skrótem NR, oraz nikotynamid, oznaczany skrótem NAM, są popularne ze względu na podnoszenie poziomu dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego, czyli cząsteczki NAD. Każda komórka organizmu potrzebuje NAD do wytwarzania energii, naprawy DNA oraz radzenia sobie ze stresem oksydacyjnym. Zdolności naprawcze tej cząsteczki, zazwyczaj pomocne dla starzejących się komórek zdrowego organizmu, mogą jednak obrócić się przeciwko pacjentowi w przypadku rozwoju nowotworu.
Komórki rakowe konkurują z organizmem o składniki odżywcze i strategiczne metabolity. Suplementy przyjmowane z myślą o własnym zdrowiu mogą zatem zamiast tego karmić guza, dostarczając mu zasobów potrzebnych do przetrwania leczenia. Naukowcy odkryli, że NMN podnosi poziom NAD w komórkach nowotworowych, pomagając im naprawiać uszkodzenia DNA powstałe w wyniku chemioterapii oraz przetrwać toksyczne działanie leków. W doświadczeniach laboratoryjnych wyższy poziom NAD sprawił, że rak trzustki stał się znacznie trudniejszy do zwalczenia przy użyciu standardowych leków chemioterapeutycznych, takich jak gemcytabina, oksaliplatyna oraz 5-fluorouracyl.
Trzy badane warianty witaminy B3 wykazały zróżnicowaną siłę działania ochronnego dla komórek nowotworowych. NMN wykazywał najsilniejsze działanie, NR zapewniał umiarkowaną ochronę, a NAM miał niewielki wpływ na odporność guzów na leczenie. Badacze ustalili, że NMN wspiera przetrwanie komórek nowotworowych na kilka równoległych sposobów, w tym poprzez zwiększenie produkcji energii w komórkach rakowych, utrzymanie funkcji mitochondriów podczas leczenia oraz usprawnienie naprawy DNA uszkodzonego przez chemioterapię. Mechanizm chemioterapii opiera się właśnie na uszkadzaniu DNA komórek nowotworowych i wywoływaniu toksycznego stresu oksydacyjnego, a oba te procesy wymagają udziału NAD.
Trudność leczenia i paradoks antyoksydantów
Rak trzustki jest znany z tego, że pozostaje niezwykle trudny do leczenia z przyczyn anatomicznych oraz biochemicznych. Guzy rosną w obszarach o niskim poziomie tlenu oraz ograniczonej ilości składników odżywczych, czyli w warunkach, które zabiłyby wiele normalnych komórek organizmu. Aby przetrwać w tak nieprzyjaznym środowisku, komórki raka trzustki polegają w dużej mierze na wewnętrznych systemach wsparcia, w tym na szlakach metabolicznych zależnych od NAD.
Specyfika tego nowotworu czyni go szczególnie wrażliwym na suplementy podnoszące poziom NAD. To, co pomaga zdrowej komórce radzić sobie ze stresem związanym ze starzeniem się, może równie skutecznie dawać komórkom nowotworowym dodatkową przewagę przeżywalności. Efekty działania związków podnoszących poziom NAD nie są jednak jednakowe we wszystkich typach nowotworów, co dodatkowo komplikuje obraz kliniczny.
W niektórych badaniach dotyczących raka szyjki macicy, piersi, wątroby oraz płuc suplementy NAM wydają się natomiast zwiększać skuteczność chemioterapii, działając w kierunku przeciwnym niż w przypadku raka trzustki. Różnica prawdopodobnie wynika z rodzaju nowotworu, dawki suplementu oraz sposobu, w jaki poszczególne guzy wykorzystują energię do swojego wzrostu. Podobny paradoks zaobserwowano wcześniej w przypadku antyoksydantów takich jak witaminy C oraz E, które w niektórych badaniach nieoczekiwanie pomagały guzom, mimo że jednocześnie łagodziły skutki uboczne leczenia chemicznego.
CYNICZNYM OKIEM: Pacjent kupuje suplement, by lepiej znieść chemioterapię, i tym samym czyni ją mniej skuteczną. Reklamy nie wspominają o takim drobiazgu, bo źle wyglądałyby na opakowaniu.
Doktor Winter zaznacza, że są to odkrycia przedkliniczne, uzyskane w badaniach na komórkach oraz modelach zwierzęcych. Uważa jednak, że dane są na tyle uderzające, iż wymagają podjęcia działań już teraz, bez czekania na pełne badania kliniczne na ludziach. Jak powiedział badacz, „chemioterapia i radioterapia mają na celu uszkodzenie komórek nowotworowych poprzez stres oksydacyjny. Wszystko, co pomaga tym komórkom naprawić te uszkodzenia lub zmniejszyć ten stres, może potencjalnie działać przeciwko skuteczności leczenia”.
Badanie nie sugeruje, że suplementy NAD szkodzą zdrowym ludziom niemającym diagnozy onkologicznej. W przypadku pacjentów z rakiem trzustki poddawanych chemioterapii potencjalne ryzyko jest natomiast poważne, zwłaszcza że niektórzy pacjenci przyjmują suplementy podnoszące poziom NAD specjalnie po to, by lepiej radzić sobie ze skutkami ubocznymi leczenia chemicznego. Mechanizm ten może w praktyce przynosić odwrotny skutek do zamierzonego przez pacjenta oraz jego rodzinę, czyli zamiast wspierać organizm w walce z nowotworem, dosłownie karmi guz odpornością na podawane leki.
Naukowcy apelują o rutynowe monitorowanie stosowania suplementów diety u pacjentów onkologicznych oraz o przeprowadzenie większej liczby badań klinicznych nad mechanizmami działania boosterów NAD i terapiami przeciwnowotworowymi. Doktor Winter radzi pacjentom leczonym z powodu raka trzustki, aby natychmiast omówili te zagrożenia ze swoim lekarzem onkologiem prowadzącym terapię.
Decyzja o kontynuowaniu lub odstawieniu suplementacji powinna być w każdym przypadku podejmowana wyłącznie pod nadzorem specjalisty znającego pełną historię choroby oraz aktualnie stosowane schematy leczenia chemicznego, ponieważ nawet niewielka modyfikacja metabolizmu komórek nowotworowych może wpływać na rokowania pacjenta w sposób, którego konsekwencje dopiero zaczynają być w pełni rozumiane przez współczesną medycynę onkologiczną.
