W peruwiańskiej dolinie Casma archeolodzy odkryli strukturę, która przewyższa wiekiem słynne Trzynaście Wież Chankillo z ok. 250 r. p.n.e. i zmienia obraz początków astronomii w Andach. Ta specjalnie zaprojektowana konstrukcja do śledzenia Słońca i Księżyca, zbudowana z kamienia, gliny i cegieł suszonych, świadczy o inżynieryjnym geniuszu kultur Casma-Sechín, podważając dotychczasowe teorie o rozwoju prehiszpańskiej nauki o niebie.
Wstępne datowanie na podstawie warstw geologicznych i materiałów wskazuje na okres wcześniejszy niż dotąd znany, choć czekamy na potwierdzenie radiowęglowe – podkreśla Ivan Ghezzi Solis, kierownik badań. Korytarz zorientowany na cykl księżycowy dowodzi, że starożytni nie ograniczali się do rocznych ruchów Słońca, lecz śledzili złożone trajektorie Księżyca, tworząc hybrydowy system obserwacyjny.
CYNICZNYM OKIEM: Gdy świat podziwia Stonehenge, peruwiańscy przodkowie już tysiące lat temu mierzyli gwiazdy z precyzją zegarmistrzów – a my wciąż myśleliśmy, że Ameryka to „dziki kontynent”.
Chankillo Jako Centrum Władzy i Gwiazd
Odkrycie korytarza księżycowego wzbogaca interpretację całego kompleksu Chankillo – teraz widzimy je jako miejsce zarówno solarnych, jak i lunarnych obserwacji, co podnosi kulturę Casma-Sechín do rangi pionierów andyjskiej astronomii. W rejonie prowadzącym do obserwatorium znaleziono ceremonialną wazę Patazca wysoką ponad metr, celowo rozbitą rytualnie i zdobioną glinianymi figurkami wojowników w pozach bojowych.
To naczynie, odkryte w świętym miejscu przy Ufortyfikowanej Świątyni, łączy astronomię z militarną symboliką – elity pełniły role kapłanów, przywódców i strategów, czyniąc obserwatorium nie tylko laboratorium nieba, ale centrum politycznej i militarnej potęgi.
Kompleks Chankillo, wpisany na listę UNESCO w 2021 roku, z Trzynastoma Wieżami jako jedynym zachowanym kalendarzem horyzontu słonecznego z antyku, zyskuje nowe znaczenie dzięki pracom Ministerstwa Kultury Peru i Jednostki Wykonawczej 010. Odkrycia podkreślają, jak starożytne cywilizacje Andów dysponowały wiedzą astronomiczną na poziomie wielkich kultur świata.
Peruwiańskie Ministerstwo Kultury kontynuuje wykopaliska i konserwację, przygotowując strukturę do zwiedzania – to dowód, że Ameryka Południowa była kolebką zaawansowanej nauki, a nie tylko piramid i złota.
