Liczba małych sklepów detalicznych w Niemczech drastycznie spadła od 2010 roku, a najnowsza analiza agencji ratingowej Creditreform oraz Instytutu Badawczego Handelsblatt rysuje obraz cichego znikania niemieckiej ulicy handlowej. W 2010 roku w kraju istniało 236 143 małych sklepów detalicznych o rocznej sprzedaży poniżej 250 000 euro, a statystyki podatku obrotowego za rok 2025 wykazują już tylko 170 770 takich placówek, co oznacza spadek o 28 procent. Informacje te przytacza dziennik Junge Freiheit, a skala kurczenia się tego segmentu znacznie przewyższa ogólne tempo zmian w branży. We wszystkich kategoriach wielkości liczba sklepów skurczyła się w tym samym okresie o zaledwie 16 procent, co dowodzi, że mniejsi, zarządzani przez właścicieli gracze obrywają znacznie mocniej. Małe i średnie przedsiębiorstwa pozostały praktycznie bez żadnych rezerw finansowych, co jest złym sygnałem dla kraju zmagającego się z nieustanną falą upadłości.
Czarne prognozy i wyrok dla centrów miast
Z raportu wynika, że w sumie pozostało nieco ponad 316 000 sklepów detalicznych w całych Niemczech. Niemieckie Stowarzyszenie Handlu Detalicznego ostrzega, że w 2026 roku liczba sklepów może spaść poniżej 300 000, co bezpośrednio zagraża żywotności centrów miast.
Creditreform stwierdza w swoim raporcie, że „sektor handlu detalicznego należy do najszybciej kurczących się gałęzi niemieckiej gospodarki”, przy czym najbardziej dotknięte są sklepy specjalistyczne w centrach miast, na bocznych ulicach oraz w galeriach handlowych. Ekonomista Creditreform Patrik-Ludwig Hantzsch wskazuje na kombinację inflacji, słabości konsumenckiej, rosnących kosztów operacyjnych oraz zwiększającej się presji konkurencyjnej jako głównych przyczyn tego zjawiska. Cyfry potwierdzają diagnozę, ponieważ w 2025 roku zbankrutowało 2440 detalistów, co stanowi 9-procentowy wzrost w stosunku do roku poprzedniego.
Szczególnie boleśnie kryzys uderzył w wybrane branże, a lista ofiar ma symboliczny wymiar. Najmocniej ucierpiały sklepy odzieżowe, księgarnie oraz piekarnie, czyli te punkty, które jeszcze niedawno tworzyły rdzeń niemieckiej tożsamości handlowej.
CYNICZNYM OKIEM: Kraj, który zbudował markę na rzemieślniczych piekarniach i butikach z dobrej jakości odzieżą, zamienia witryny na pustostany, a klientów wysyła do dyskontów z plastikową miską za 1,99 euro. Niemiecki Mittelstand sprzedaje już głównie wspomnienia.
Dyskonty wygrywają, a politycy mają receptę
Prezydent HDE Alexander von Preen przekonuje, że politycy powinni obniżyć koszty energii i podatki od wynagrodzeń. Właściciele nieruchomości powinni z kolei przyjąć bardziej elastyczne, oparte na obrotach czynsze, aby zmniejszyć liczbę pustostanów w centrach miast.
Badania Instytutu Badań nad Handlem Detalicznym w Kolonii pokazują dalekosiężne skutki tego procesu dla gmin. Puste witryny sklepowe niszczą centra miast, zniechęcając odwiedzających i osłabiając wizerunek miast, zmniejszając ruch pieszy oraz powodując straty finansowe dla gmin i okolicznych firm.
Tymczasem na rynku rośnie nowy zwycięzca, który zastępuje znikających specjalistów. Sieci dyskontowe z artykułami przemysłowymi, takie jak Action, Tedi, Hema, Woolworth i Thomas Philipps, zdobywają udziały w kategoriach artykułów gospodarstwa domowego, zabawek i artykułów papierniczych. Badanie IfH wykazało, że aż 85 procent Niemców robiło zakupy w takich sklepach w ciągu ostatnich dwóch lat.
Creditreform twierdzi, że miasta i detaliści muszą się dostosować do nowej rzeczywistości handlowej. Tradycyjne centra miast nastawione wyłącznie na zakupy nie zdają już egzaminu, dlatego ośrodki miejskie powinny lepiej łączyć przestrzenie handlowe, rekreacyjne, gastronomiczne i mieszkalne. Małym detalistom zaleca się skupienie na specjalizacji, obsłudze klienta, obecności cyfrowej i unikalnych doświadczeniach zakupowych.
Wraz z tymi zmianami spora część tożsamości niemieckich miast wisi jednak na włosku. „Wraz ze spadkiem liczby mniejszych detalistów specjalistycznych wiele centrów miast traci swoją wyrazistość, a tym samym swoje serce” – oświadczył dyrektor generalny HDE Stefan Genth. Niemcy zmagają się jednocześnie z przeciążonym systemem socjalnym, rosnącym deficytem federalnym, gwałtownie rosnącymi cenami energii oraz skokiem przestępczości i kosztów związanych z migracją, więc wybór sprzedawców w centrach miast może wydawać się problemem drugorzędnym. A jednak ten barometr daje świadectwo całej reszcie problemów gospodarczych niemieckiej lokomotywy.
