Ukryta woda w Układzie Słonecznym zadziwia tak samo, jak odległe planety i tajemnicze księżyce. Choć Ocean Ziemi zawiera 1,3 miliarda km³ wody, to jest to nic w porównaniu z podpowierzchniowymi oceanami innych ciał niebieskich. Największym spośród nich jest Ganimedes, księżyc Jowisza, który prawdopodobnie skrywa aż 11,4 miliarda km³ cieczy pod lodową skorupą – niemal dziewięciokrotnie więcej niż wszystkie oceany Ziemi razem.
Na drugim miejscu klasyfikuje się Tytan, największy satelita Saturna, z niemal 4 miliardami km³ podpowierzchniowej wody, a także Europa, kolejny księżyc Jowisza, gdzie szacowana objętość oceanu wynosi około 2,88 miliarda km³. To właśnie te „światy oceanów” są kluczowymi obiektami zainteresowania w programie Ocean Worlds NASA, ponieważ obecność płynnej wody zwiększa realne szanse istnienia życia poza Ziemią.
CYNICZNYM OKIEM: Woda na Marsie czy lodowe komety? To przeszłość. Prawdziwa skarbnica ciekłej wody nie na skalę planet, lecz pod powierzchniami lodowych kosmicznych wysp – jak Ganimedes i Tytan – które kryją oceany większe od ziemskich mórz.
Skąd wiemy, że tam jest woda? Rewolucja w rozumieniu życia
Naukowcy wykorzystują różnorodne techniki sondowania tych odległych światów. Dane z misji Galileo i Cassini, radar penetrujący lód, pomiary pola grawitacyjnego oraz spektroskopia pozwalają ustalić obecność podpowierzchniowej cieczy. W najnowszych badaniach proponowane są nawet metody analizy odległych egzoplanet, które dzięki sygnałom podczerwieni mogą wskazać oceany ukryte pod atmosferami lub chmurami.
| Ciało niebieskie | Kategoria | Objętość (mld km³) |
|---|---|---|
| Ziemia | Ocean | 1,338 |
| Ziemia | Woda powierzchniowa | 0,000105 |
| Ziemia | Lód (lodowce + wieczna zmarzlina) | 0,024364 |
| Ziemia | Wody gruntowe | 0,0234 |
| Księżyc | Lód polarny | 0,000002 |
| Merkury | Lód polarny | 0,00006 |
| Mars | Lód | 0,005 |
| Europa | Ocean | 2,88 |
| Europa | Pokrywa lodowa | 0,6 |
| Tytan | Ocean | 3,9 |
| Tytan | Pokrywa lodowa | 4,1 |
| Ganimedes | Ocean | 11,4 |
| Ganimedes | Pokrywa lodowa | 8,4 |
Mimo że Ziemia nazywana jest „niebieską planetą”, to w skali całego Układu Słonecznego jest ona daleka od bycia najbardziej „wilgotnym” ciałem. Wliczając wszystkie źródła, zamarznięte i podziemne, ilość wody na Ziemi jest mniejsza niż na wielu lodowych księżycach.
| Źródło wody | Objętość w milach sześciennych | Objętość w kilometrach sześciennych | Procent wód słodkich | Procent całkowitej wody |
|---|---|---|---|---|
| Oceany, Morza i Zatoki | 321 000 000 | 1 338 000 000 | — | 96,54 |
| Czapki lodowe, lodowce i wieczny śnieg | 5 773 000 | 24 064 000 | 68,7 | 1,74 |
| Wody podziemne | 5 614 000 | 23 400 000 | — | 1,69 |
| słodkie | 2 526 000 | 10 530 000 | 30,1 | 0,76 |
| słone | 3 088 000 | 12 870 000 | — | 0,93 |
| Wilgotność gleby | 3 959 | 16 500 | 0,05 | 0,001 |
| Lód gruntowy i wieczna zmarzlina | 71 970 | 300 000 | 0,86 | 0,022 |
| Jeziora | 42 320 | 176 400 | — | 0,013 |
| słodkie | 21 830 | 91 000 | 0,26 | 0,007 |
| słone | 20 490 | 85 400 | — | 0,006 |
| Atmosfera | 3 095 | 12 900 | 0,04 | 0,001 |
| Wody bagienne | 2 752 | 11 470 | 0,03 | 0,0008 |
| Rzeki | 509 | 2 120 | 0,006 | 0,0002 |
| Woda biologiczna | 269 | 1 120 | 0,003 | 0,0001 |
Ten fakt zmienia nasze dotychczasowe spojrzenie na tzw. „strefę zamieszkiwalną” wokół gwiazd. Rosnące dowody na istnienie potężnych zbiorników wodnych poza Ziemią sugerują, że życie może istnieć znacznie dalej, niż dotychczas przypuszczano. Badania „oceanicznych światów” mogą przynieść zrewidowanie obszarów, które nauka klasyfikuje jako potencjalne siedliska życia.
Układ Słoneczny jest skarbnicą wodnych mórz i oceanów, które nie mają sobie równych na naszej planecie. To rewolucja w rozumieniu, czym jest woda i gdzie może powstać życie – i to życie może być znacznie bardziej powszechne, niż kiedykolwiek przypuszczano.
