Najgłębsza jaskinia świata sięga siedem razy głębiej niż wieża Eiffla

Wspinaczka na najwyższe szczyty planety doczekała się tysięcy relacji, zdjęć i filmów, lecz schodzenie w drugą stronę pozostaje zupełnie inną bajką. Eksploracja najgłębszych jaskiń to jedna z ostatnich granic odkrywania Ziemi, miejsce, gdzie ludzka stopa staje tam, gdzie nigdy wcześniej nie sięgało światło. Najgłębsza ze znanych jam schodzi 2212 metrów w głąb skały, czyli prawie siedmiokrotność wysokości paryskiej wieży.

Skala tego podziemnego świata robi wrażenie. Siedem z dziesięciu najgłębszych jaskiń sięga ponad milę pod ziemię, a cztery z nich skupiają się w jednym krasowym regionie górskim w Abchazji w Gruzji. Wizualizacja oparta na danych serwisu WorldAtlas mierzy ich zbadaną głębokość pionową od najwyższego wejścia do najniższego osiągniętego punktu.

Kaukaski masyw, który zdominował ranking

Liderem pozostaje Veryovkina, lecz jej przewaga jest niemal symboliczna. Przy 2212 metrach wyprzedza sąsiednią Krubera-Voronja zaledwie o 42 stopy, czyli niespełna trzynaście metrów różnicy między pierwszym a drugim miejscem.

Krubera-Voronja, osiągająca 2199 metrów, przez ponad dekadę dzierżyła światowy rekord. Dopiero odkrywcy badający ten sam masyw Kaukazu wypchnęli przed nią Veryovkinę. Obie rywalki leżą w tym samym bloku skalnym.

Dalsze pozycje są ciasno upakowane. Osiem z dziesięciu najgłębszych jaskiń mieści się w przedziale od około 1550 do 1830 metrów, a trzecia w zestawieniu Sarma osiąga 1830 metrów. Uchodzi za tak niebezpieczną, że próbować jej eksploracji wolno wyłącznie zawodowym speleologom.

Pierwszą piątkę zamykają Snezhnaja z wynikiem 1760 metrów oraz austriacki Lamprechtsofen na poziomie 1735 metrów. Dalej w rankingu plasują się francuskie Gouffre Mirolda i Gouffre Jean-Bernard, hiszpański Sistema del Cerro del Cuevón, austriacki Hirlatzhöhle, a stawkę zamyka meksykański Sistema Huautla. Aż pięć z dziesięciu czołowych jam znajduje się w Gruzji bądź Abchazji.

Skupienie nie jest dziełem przypadku. Cztery z dziesięciu i pięć z dwudziestu najgłębszych jaskiń leżą w abchaskim masywie Arabika, zbudowanym z grubego, rozpuszczalnego wapienia. Przez miliony lat deszcz i woda z roztopów drążyły w nim ogromne pionowe szyby.

CYNICZNYM OKIEM: Wysokie góry, ulewne deszcze i miękki wapień przez miliony lat pracowały za darmo, by człowiek mógł nazwać dziurę swoim imieniem i wpisać ją na listę rekordów.

Dlaczego ranking jaskiń nigdy nie jest ostateczny?

Mechanizm powstawania tych jam różni się od tego, który tworzy najgłębsze jeziora świata. Te ostatnie zawdzięczają głębokość basenom ryftu tektonicznego, a nie rozpuszczaniu skał. Efekt geograficzny okazuje się jednak podobnie skoncentrowany.

Poza Kaukazem najgłębsze jaskinie kryją pasma wapienne Alp i Pirenejów. Ich wejścia znajdują się w Austrii, Francji, Hiszpanii, Słowenii, Chorwacji i Turcji. To właśnie tam geologia stworzyła kolejne podziemne przepaście.

Głębokość jaskini definiuje się przez to, jak daleko fizycznie dotarli ludzie, dlatego wszystkie te rankingi mają charakter tymczasowy. Wiele jam ciągnie się prawdopodobnie znacznie dalej niż ich obecnie znane dna.

Nowo odkryte połączenie między dwoma osobnymi systemami potrafi zmienić kolejność z dnia na dzień. Najuważniej obserwowana rywalizacja toczy się obecnie w Meksyku. W lutym 2026 roku ekspedycja U.S. Deep Caving Team wyruszyła, by połączyć jaskinię Chevé z niżej położonym systemem.

Stawka jest najwyższa z możliwych. Gdyby połączenie udało się potwierdzić, Chevé mogłaby zdetronizować Veryovkinę i zostać najgłębszą jaskinią na Ziemi. Na razie tytuł wciąż należy do Kaukazu.