Mapa wojsk USA w Europie. Gdzie jest ich najwięcej?

Obecnie w całej Europie stacjonuje blisko 90 tysięcy amerykańskich żołnierzy, a Niemcy stanowią filar operacji wojskowych USA na kontynencie. Dane z raportu Military Balance 2024 Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych przedstawiają koncentrację wojsk USA w Europie, uzupełnioną o dane z World Population Review. W obliczu wzmacniania wschodniej flanki Sojuszu Północnoatlantyckiego po inwazji Rosji na Ukrainę, rozmieszczenie wojsk w Europie nabrało nowego znaczenia geopolitycznego.

Jednocześnie Waszyngton rozważa, czy część jego wieloletniej obecności w Europie nie powinna zostać ostatecznie zredukowana. Decyzje te zapadają w momencie, gdy Pentagon próbuje pogodzić zobowiązania wobec europejskich sojuszników z rosnącą presją strategiczną w regionie Indo-Pacyfiku, gdzie głównym wyzwaniem są Chiny. Pytanie o kształt amerykańskiej obecności wojskowej w Europie stało się jednym z najgorętszych tematów dyskusji w Brukseli i Berlinie.

Niemcy, Włochy i Wielka Brytania, czyli zachodnia triada Pentagonu

Niemcy pozostają centralnym punktem obecności wojskowej Ameryki w Europie z 35 989 żołnierzami, wspierając operacje dowodzenia, logistykę, szkolenia oraz zdolności do szybkiego reagowania w wielu regionach. Drugie miejsce zajmują Włochy z 12 571 żołnierzami, trzecie Wielka Brytania z 10 071, a czwarte Hiszpania z 3 700 żołnierzami, co oznacza, że pierwsza czwórka skupia blisko trzy czwarte całego amerykańskiego kontyngentu na kontynencie. Kolejne pozycje zajmują Turcja z 1 717 żołnierzami i Belgia z 1 122.

Holandia gości 420 amerykańskich żołnierzy, Grecja 407, Polska 342, a Portugalia 236. Liczby te uwidaczniają dysproporcję między starymi państwami członkowskimi Sojuszu, gdzie infrastruktura wojskowa USA budowana była przez dekady, a krajami wschodniej flanki, gdzie obecność amerykańska pozostaje stosunkowo skromna mimo bezpośredniego sąsiedztwa z Rosją. Rumunia ma 149 żołnierzy USA, Węgry 88, Norwegia 84, a Francja zaledwie 78.

Lista państw europejskich z najmniejszą obecnością wojskową USA pokazuje skalę symbolicznych obecności sojuszniczych. Estonia, Litwa i Łotwa, państwa bałtyckie graniczące bezpośrednio z Rosją, goszczą po 17-23 żołnierzy amerykańskich, podobnie jak Finlandia z 19 i Szwecja z 17. Na Ukrainie stacjonuje oficjalnie zaledwie 20 amerykańskich żołnierzy, a w Czechach, Serbii i Macedonii Północnej po 14, podczas gdy najmniejsze placówki to te w Luksemburgu z ośmioma, Czarnogórze z sześcioma i Islandii z zaledwie dwoma żołnierzami.

CYNICZNYM OKIEM: Trzy państwa bałtyckie, każde z osiemnastoma żołnierzami amerykańskimi, sąsiadują z Rosją dysponującą setkami tysięcy żołnierzy. Reasekuracja sojusznicza na tym poziomie to bardziej symbol niż siła odstraszania.

Rozmieszczenie wojsk amerykańskich w Europie jest ściśle powiązane z geografią, logistyką i zobowiązaniami sojuszniczymi. Centralne położenie Niemiec czyni je kluczowym punktem wypadowym dla operacji w Europie, na Bliskim Wschodzie i w Afryce, a kraj ten dysponuje rozbudowaną infrastrukturą wojskową USA, w tym dużymi bazami, poligonami i placówkami medycznymi. Włochy i Hiszpania zapewniają z kolei ważne zdolności morskie i powietrzne w regionie Morza Śródziemnego.

Wielka Brytania pozostaje jednym z najbliższych partnerów wojskowych Waszyngtonu, a jej obecność na liście wynika nie tylko z aspektów operacyjnych, ale również ze szczególnych relacji dwustronnych. W Polsce i innych krajach Europy Wschodniej w ostatnich latach odnotowano zwiększone stacjonowanie wojsk, co wynika ze wzmacniania wschodniej flanki NATO po inwazji Rosji na Ukrainę. Dane z raportu Military Balance 2024 nie obejmują jednak wszystkich rotacyjnych rozmieszczeń, które uzupełniają stałą obecność amerykańską w regionie.

Pentagon waży redukcję sił w Niemczech, sojusznicy się niepokoją

Ostatnie doniesienia sugerują, że Stany Zjednoczone mogą zacząć ograniczać swoją obecność wojskową w Niemczech w ramach szerszego przeglądu zagranicznych stacjonowań militarnych. Według agencji Reuters, amerykańscy urzędnicy oceniają, czy część sił stacjonujących w Niemczech mogłaby zostać przeniesiona w inne miejsca lub wycofana do Stanów Zjednoczonych, co stanowiłoby najpoważniejszą rewizję amerykańskiej obecności w Europie od dekad. Decyzja ta dotyczyłaby symbolicznego serca natowskiej struktury wojskowej.

Jakakolwiek redukcja poziomu wojsk odzwierciedlałaby szerszą zmianę strategiczną USA w kierunku Indo-Pacyfiku. Decydenci w Waszyngtonie coraz częściej postrzegają Chiny jako główne długoterminowe wyzwanie militarne Ameryki, co przekłada się na konieczność redystrybucji ograniczonych zasobów wojskowych. Relacje stacji BBC i CNN wskazują, że każda znacząca redukcja mogłaby wzbudzić obawy europejskich sojuszników o gotowość Sojuszu i regionalne odstraszanie.

Przyszłość amerykańskiej obecności wojskowej w Europie przypada na czas wzmożonej niepewności geopolitycznej. Wojna Rosji na Ukrainie wzmocniła znaczenie NATO, skłaniając kilka krajów europejskich do zwiększenia wydatków na obronę i modernizacji zdolności wojskowych, co stanowi zauważalną zmianę w porównaniu z dekadami niedoinwestowania sił zbrojnych w wielu państwach członkowskich. Jednocześnie Waszyngton równoważy zobowiązania w Europie z rosnącymi wymaganiami strategicznymi w Azji i na Bliskim Wschodzie.

CYNICZNYM OKIEM: Europa przez dekady zlecała własne bezpieczeństwo amerykańskim podatnikom, a teraz nerwowo liczy żołnierzy, którzy mogą zostać odesłani do domu. Ochrona w pakiecie all-inclusive okazała się jednak czasowa.

Dla wielu członków Sojuszu obecność wojsk USA służy nie tylko jako atut militarny, ale także jako polityczny sygnał długoterminowego zaangażowania Ameryki w bezpieczeństwo Europy. Każda potencjalna decyzja o wycofaniu choćby części kontyngentu w Niemczech zostanie odczytana w stolicach europejskich jako sygnał strategiczny daleko wykraczający poza samą arytmetykę żołnierzy, dotykając fundamentalnych pytań o trwałość transatlantyckiego porządku bezpieczeństwa. Stawką jest spójność Sojuszu w obliczu największego kryzysu od końca zimnej wojny.

Mapa rozmieszczenia amerykańskich sił zbrojnych ujawnia paradoks współczesnej Europy, gdzie zachodnie państwa członkowskie Sojuszu zachowują ogromną fizyczną obecność wojskową USA, mimo że bezpośrednie zagrożenie skoncentrowane jest na wschodzie kontynentu. Przeniesienie ciężaru z Niemiec na państwa bałtyckie, Polskę czy Rumunię byłoby logiczną odpowiedzią na nową geografię ryzyka, lecz wymagałoby budowy nowej infrastruktury i porozumień politycznych. Tymczasem dane z 2024 roku pokazują wciąż obraz Europy zamrożony w realiach poprzednich dekad, z Berlinem, Rzymem i Londynem jako głównymi adresami amerykańskiej obecności wojskowej.