Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) od lat prowadzi jedną z najbardziej szczegółowych statystyk zabójstw na świecie, opierając się na aktach zgonu z wszystkich 3144 hrabstw Stanów Zjednoczonych. Z danych tych wynika obraz dwóch Ameryk, które różnią się od siebie dramatycznie pod względem bezpieczeństwa mieszkańców, niezależnie od tego, jakie przepisy dotyczące kontroli broni w nich obowiązują. Baza CDC WONDER obejmuje wszystkie kategorie zabójstw, od morderstw z premedytacją, przez zabójstwa uzasadnione, aż po te wynikające z zaniedbania.
Kluczową metodologiczną decyzją statystyków jest stosowanie wskaźników per capita, czyli liczby zabójstw na 100 tysięcy mieszkańców. Raportowanie samych sum tworzyłoby mylące wrażenie, że stany o większej populacji są po prostu bardziej niebezpieczne, podczas gdy w rzeczywistości nic takiego z liczb nie wynika. Dopiero przeliczenie na jednostkę populacji pokazuje rzeczywiste ryzyko, z jakim mierzy się przeciętny mieszkaniec danego regionu.
Południe ponad wszystkimi
W latach 2018-2024 niekwestionowanym liderem czarnej listy było Mississippi ze średnim wskaźnikiem 17,95 zabójstw na 100 tysięcy osób. Kolejne miejsca zajęły Luizjana (16,77), Alabama (13,18), Nowy Meksyk (12,29) oraz Missouri (10,92), tworząc konsekwentnie powtarzający się ranking przemocy. Niepełne dane za 2025 rok potwierdzają tę hierarchię w niemal niezmienionym kształcie.
W 2025 roku Mississippi ponownie znalazło się na szczycie ze wskaźnikiem 9,58 na 100 tysięcy i łączną liczbą 282 zabójstw. Za nim uplasowały się Luizjana z 404 zabójstwami, Nowy Meksyk ze 156 przypadkami, Alabama z 360 oraz Tennessee, w którym odnotowano aż 451 zabójstw. Sama Luizjana w szerszym ujęciu za lata 2018-2025 osiągnęła wskaźnik 14,3 na 100 tysięcy, a Mississippi przekroczyło poziom 18,6 na 100 tysięcy mieszkańców.
CYNICZNYM OKIEM: Debata o kontroli broni w Waszyngtonie toczy się od dekad, tymczasem mapa morderstw w USA nie drgnęła od 1968 roku. Widocznie politycy mylą ideologiczne pojedynki w studiach telewizyjnych z realną pracą nad bezpieczeństwem obywateli.
Kontrast z najbezpieczniejszymi stanami jest uderzający. W 2024 roku New Hampshire, Rhode Island oraz Idaho odnotowały wskaźniki zabójstw poniżej 2,0 na 100 tysięcy mieszkańców, czyli niemal dziesięciokrotnie niższe niż Mississippi. Tak ogromna rozpiętość w obrębie jednego państwa federalnego pokazuje, że geografia potrafi być silniejszym czynnikiem niż ustawodawstwo.
Cztery regiony, cztery rzeczywistości
Analiza regionalna ujawnia systemowe zależności, które wykraczają daleko poza samą liczbę zabójstw. Południowy wschód pozostaje najniebezpieczniejszym regionem USA nieprzerwanie od 1968 roku, czyli od momentu, gdy CDC rozpoczęło gromadzenie danych. Za lata 2020-2024 region ten odnotował średnio 8,6 zabójstwa na 100 tysięcy osób, co czyni go statystycznym liderem przemocy w kraju.
Paradoksalnie Południowy wschód dysponuje największą liczbą policjantów na mieszkańca w całym kraju, bo aż 3,7 na 1000 osób. Ma jednocześnie najniższy wskaźnik ukończenia szkół (89 procent), drugi najniższy wskaźnik wykrywalności przestępstw (56,1 procent) oraz najwyższy wskaźnik ubóstwa w USA, wynoszący 12,4 procent. Wysoka obecność funkcjonariuszy nie przekłada się więc na skuteczność ani na bezpieczeństwo mieszkańców.
Środkowy Zachód plasuje się na drugim miejscu ze średnią 7,0 zabójstw na 100 tysięcy osób, mimo niskiego wskaźnika ubóstwa wynoszącego 9,8 procent. Zachód USA ma paradoksalnie najwyższy wskaźnik wykrywalności (63,7 procent), ale drugi najwyższy poziom ubóstwa (11 procent) i średnio 5,3 zabójstwa na 100 tysięcy. Najbezpieczniejszy jest Północny wschód ze wskaźnikiem 4,2 zabójstwa na 100 tysięcy, najwyższym odsetkiem absolwentów szkół (94 procent), ale jednocześnie rekordowym wskaźnikiem recydywy wynoszącym 40 procent.
CYNICZNYM OKIEM: Im biedniejszy region, tym więcej trupów i policjantów, ale mniej dyplomów. Przemoc nie jest więc kwestią surowości kar, tylko konsekwencją braku szkół, pracy i perspektyw.
Pandemia, strzały i powrót do normalności
Historia ostatnich lat pokazuje gwałtowne wahania statystyk przemocy. Krajowe wskaźniki zabójstw wzrosły aż o 28,4 procent w latach 2019-2020, co stanowi jeden z największych skoków w najnowszej historii USA. Korelacja z wybuchem pandemii i lockdownami jest trudna do zignorowania, choć przyczyny pozostają przedmiotem sporu socjologów.
W latach 2019-2020 wzrost zabójstw odnotowano w 45 z 50 stanów. Tylko Alaska, Maine, New Hampshire, Vermont oraz Wyoming były w stanie odwrócić ten trend i zanotować spadki. Kolejny wzrost o 5,9 procent nastąpił w 2022 roku, a dopiero od 2023 roku statystyki zaczęły systematycznie spadać, przynosząc nieśmiałą nadzieję na powrót do przedpandemicznej normalności. Mississippi, Luizjana, Alabama, Nowy Meksyk oraz Missouri przez cały ten okres konsekwentnie utrzymywały swoje niechlubne pozycje liderów rankingu. Liczby pokazują wyraźnie, że amerykański problem z przemocą ma swoje stałe epicentra geograficzne, a wymiana administracji w Białym Domu niewiele w tej sprawie zmienia.
