Antybiotyki ratują życie, ale ich wpływ na organizm nie kończy się wraz z ostatnią tabletką. Zespół naukowców z Uniwersytetu w Uppsali odkrył, że nawet pojedyncza kuracja antybiotykowa może zmieniać skład bakteryjnej flory jelitowej na okres od czterech do ośmiu lat. Wyniki badania, opublikowane na łamach prestiżowego magazynu „Nature Medicine„, każą na nowo spojrzeć na długoterminowe konsekwencje jednego z najczęściej stosowanych rodzajów leków na świecie.
Do tej pory wiadomo było, że antybiotyki silnie oddziałują na mikrobiom jelitowy w krótkiej perspektywie. Nikt jednak nie wiedział, jak długo te zmiany się utrzymują. Odpowiedź okazała się niepokojąca.
„Widzimy, że stosowanie antybiotyków nawet cztery do ośmiu lat wcześniej jest powiązane ze składem mikrobiomu jelitowego danej osoby dzisiaj. Nawet pojedyncza kuracja niektórymi antybiotykami pozostawia ślady” – mówi Gabriel Baldanzi, autor badania.
Prawie 15 tysięcy przebadanych i zaskakujące wyniki
W ramach projektu przeanalizowano dane z rejestru leków wraz ze szczegółowym mapowaniem mikrobiomu jelitowego prawie 15 000 dorosłych mieszkańców Szwecji. Naukowcy porównali skład flory bakteryjnej osób przyjmujących różne rodzaje antybiotyków z tymi, które w badanym okresie nie stosowały ich wcale.
Wyniki znacznie różniły się w zależności od rodzaju leku. Najsilniejsze i najdłużej utrzymujące się zmiany zaobserwowano w przypadku klindamycyny, fluorochinolonów oraz flukloksacyliny. Szczególnie ten ostatni przypadek zaskoczył badaczy.
„Silny związek między wąskospektralną flukloksacyliną i mikrobiomem jelitowym był nieoczekiwany i chcielibyśmy, aby wynik ten został potwierdzony w innych badaniach” – przyznaje prof. Tove Fall, jedna z autorek.
CYNICZNYM OKIEM: Jedna kuracja antybiotykiem i jelita pamiętają to dłużej niż większość ludzi swoje noworoczne postanowienia – flora bakteryjna najwyraźniej nie wybacza.
Dobrą wiadomością jest to, że penicylina V – najczęściej przepisywany antybiotyk stosowany poza szpitalami w Szwecji – była powiązana jedynie z niewielkimi i krótkotrwałymi zmianami w mikrobiomie. To istotna informacja, biorąc pod uwagę skalę jej stosowania.
Nowe wytyczne dla lekarzy?
Szwecja od lat prowadzi rygorystyczną politykę odpowiedzialnego stosowania antybiotyków. Baldanzi podkreśla, że pacjenci powinni nadal postępować zgodnie z zaleceniami lekarza, ale wyniki badania rzucają światło na długoterminowe konsekwencje, które dotychczas rzadko były brane pod uwagę.
Prof. Tove Fall widzi w odkryciu praktyczne zastosowanie kliniczne.
„Uważamy, że ustalenia naszego badania mogą pomóc w formułowaniu przyszłych zaleceń dotyczących stosowania antybiotyków, zwłaszcza gdy trzeba wybrać między dwoma równie skutecznymi lekami, z których jeden ma słabszy wpływ na mikrobiom” – wyjaśnia.
CYNICZNYM OKIEM: Lekarz przyszłości przed wypisaniem recepty będzie musiał sprawdzić nie tylko alergię pacjenta, ale i nastrój jego bakterii jelitowych – medycyna komplikuje się z każdym badaniem.
To odkrycie może mieć realne przełożenie na codzienną praktykę medyczną. Gdy dwa antybiotyki są równie skuteczne, wybór tego łagodniejszego dla mikrobiomu staje się argumentem, którego nie sposób zignorować.
