W Azji Południowej, gdzie granice są cieńsze niż nitka w kaszmirskim szalu, a historia konfliktów dłuższa niż lista indyjskich bogów, znów wybucha stary spór o Kaszmir. Tym razem jednak w cieniu bomb, dronów i politycznych deklaracji rozgrywa się inny, mniej widowiskowy – ale równie niebezpieczny – pojedynek: wyścig zbrojeń, w którym Indie coraz wyraźniej dystansują Pakistan. Budżet obronny Indii nie tylko przewyższa, ale wręcz przytłacza pakistańskie wydatki. Czy to oznacza, że New Delhi może spać spokojnie, a Islamabad powinien szykować się na kapitulację?
Kaszmir: Wieczna rana, wieczny pretekst. Budżet Indii kontra Pakistan
Nie ma chyba bardziej zapalnego punktu na mapie świata niż Kaszmir. Od 1947 roku Indie i Pakistan toczą o ten region wojny, potyczki i dyplomatyczne szachy. Każdy atak terrorystyczny – jak ten sprzed dwóch tygodni, w którym zginęło 26 Hindusów – natychmiast wywołuje mobilizację wojsk, groźby i… porównania budżetów.
„Oba kraje były kilkakrotnie w stanie wojny i były świadkami mobilizacji na swoich granicach z powodu niezliczonych kwestii, w większości terytorialnych.” – komentują eksperci.
Ostatni wielki kryzys w 2019 roku również zaczął się od zamachu w Kaszmirze. Indie odpowiedziały nalotami na terytorium Pakistanu – po raz pierwszy od wojny z 1971 roku. Historia lubi się powtarzać, a politycy – korzystać z niej, by uzasadniać kolejne miliardy na zbrojenia.
Według Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI), Indie są dziś jednym z największych wydawców na obronność na świecie. W 2024 roku budżet obronny Indii przekroczył 81 miliardów dolarów, podczas gdy Pakistan wydał nieco ponad 10 miliardów. Różnica jest kolosalna – New Delhi inwestuje w nowoczesne lotnictwo, rakiety, cyberwojnę i marynarkę, Islamabad łata dziury, kupuje używane F-16 i liczy na chińską pomoc.
CYNICZNYM OKIEM: Jeśli pieniądze wygrywałyby wojny, Indie już dawno byłyby światowym hegemonem. Ale historia regionu pokazuje, że czasem wystarczy jeden zamachowiec, by miliardy dolarów zamieniły się w polityczny popiół.
Wydatki per capita: Statystyka, która łagodzi szok
Na pierwszy rzut oka przewaga Indii jest przytłaczająca. Ale jeśli przeliczyć wydatki na obronę na jednego mieszkańca, dystans maleje. Indie mają ponad 1,4 miliarda ludzi, Pakistan – 240 milionów. Efekt? Wydatki per capita są zbliżone, a przewaga Indii nie jest już tak spektakularna.
Indie inwestują w nowoczesne technologie: własne myśliwce Tejas, rakiety balistyczne Agni, systemy obrony przeciwrakietowej, cyberwojnę. Pakistan nadrabia braki chińskimi dronami, koreańskimi czołgami i doktryną „minimum deterrence” – czyli groźbą użycia broni jądrowej, jeśli sytuacja wymknie się spod kontroli.
Ale przewaga technologiczna to nie wszystko. Morale, determinacja i gotowość do poświęceń są równie ważne. Pakistan nie raz udowodnił, że potrafi zaskoczyć przeciwnika, a indyjska biurokracja i korupcja nie raz spowalniały modernizację armii.
Dlaczego Indie wydają coraz więcej na armię? Po części to efekt realnych zagrożeń: Chiny, Pakistan, terroryzm. Ale równie ważny jest prestiż: Indie chcą być postrzegane jako regionalny supermocarz, partner USA i przeciwwaga dla Pekinu. Dla Pakistanu zbrojenia to kwestia przetrwania – bez silnej armii kraj mógłby się rozpaść pod naporem wewnętrznych konfliktów i presji sąsiadów.
CYNICZNYM OKIEM: Dla polityków z obu stron każda złotówka (a raczej rupia) wydana na armię to inwestycja w sondaże, niekoniecznie w bezpieczeństwo.
Czy większy budżet oznacza większe bezpieczeństwo? Chiny w tle, USA na telefonie
Odpowiedź jest bardziej złożona, niż chcieliby politycy. Większy budżet to nowocześniejsza armia, ale też większa pokusa do użycia siły. Historia pokazuje, że przewaga finansowa nie zawsze przekłada się na zwycięstwo – zwłaszcza w wojnach asymetrycznych, partyzanckich czy hybrydowych.
„Ostatni kryzys graniczny w 2019 r. pojawił się również po ataku terrorystycznym w Kaszmirze, w którym zginęło 40 osób i który został rzekomo zaplanowany przez grupę bojowników Jaish-e-Mohammed.” – dodają.
Wojna w Kaszmirze toczy się nie tylko na polu bitwy, ale i w mediach, Internecie, dyplomacji. Każdy nalot, każda mobilizacja, każda konferencja prasowa to element gry o wpływy i narrację.
Nie można analizować indyjskiego budżetu obronnego bez uwzględnienia Chin. To Pekin jest dziś głównym rywalem New Delhi, a Pakistan – sojusznikiem Chin. Każde zwiększenie wydatków przez Indie wywołuje reakcję w Islamabadzie i odwrotnie. USA, z kolei, balansują między wsparciem dla Indii (partnerstwo strategiczne) a potrzebą nieprowokowania Pakistanu (aby nie popchnąć go całkiem w objęcia Chin).
Wszystko wskazuje na to, że wyścig zbrojeń będzie trwał. Indie będą dalej zwiększać budżet, modernizować armię, inwestować w technologie kosmiczne i cybernetyczne. Pakistan – choć w cieniu – będzie szukał nowych sojuszy, inwestować w broń jądrową i asymetryczne metody walki.
CYNICZNYM OKIEM: W tym wyścigu nie ma zwycięzców. Są tylko ci, którzy przetrwają kolejną rundę – i zapłacą za to coraz wyższą cenę.
