Globalny ranking czytelnictwa: Polacy lepsi niż Niemcy i Francuzi

Co trzy lata OECD mierzy, jak piętnastolatkowie radzą sobie z czytaniem w prawdziwym świecie. Wyniki PISA 2022 znów nie pozostawiają złudzeń: Azja czyta, a reszta świata udaje, że czyta. Singapur zdeklasował konkurencję z wynikiem 543 punktów – niemal 70 powyżej średniej OECD (476). Japonia i Irlandia ex aequo zajęły drugie miejsce (516), a tuż za nimi uplasowały się Tajwan i Korea Południowa z wynikiem 515. W tej tabeli Europa raczej obserwuje niż przewodzi.

Kluczem azjatyckiego sukcesu jest przewidywalność: dyscyplina, systemowe inwestycje w nauczycieli, zero złudzeń co do tego, że edukacja to rozrywka. Dziecko ma umieć – nie „rozwijać się w swoim tempie”.

Estonia z wynikiem 511 to miły wyjątek z północy kontynentu, pokazujący, że mały kraj może mieć wielkie ambicje. Finlandia, która jeszcze dekadę temu była pedagogiczną mekką świata, spadła na 14. miejsce (490) – ku zaskoczeniu tych, którzy uwierzyli w mit szkoły bez stresu.

CYNICZNYM OKIEM: Gdy Azja trenuje kompetencje, Europa analizuje emocje ucznia podczas sprawdzianu. Efekt? Różnica jak między podręcznikiem a kolorowanką.

Polska – między Wschodem, a Zachodem

Na tej mapie sukcesów Polska jest na granicy dwóch światów – z wynikiem 489 punktów zajmuje 15. miejsce, tuż za Finlandią i przed Czechami oraz Danią. Nie jesteśmy w ścisłej czołówce, ale bijemy Niemcy, Francję, Hiszpanię, Włochy czy Norwegię – gospodarki znacznie bogatsze, ale jak widać, mniej konsekwentne.

To sukces nie tylko uczniów, ale i systemu, który – mimo biurokratycznych absurdów i chronicznego niedofinansowania – wciąż działa na sile przyzwyczajenia i resztkach dawnych ambicji. Polskie dzieci wciąż czytają, bo ktoś wymaga, żeby czytały, nie dlatego, że system je do tego zachęca.

CYNICZNYM OKIEM: W Polsce dobre wyniki w PISA to jak złoty medal w maratonie na bieżni pełnej dziur – imponujące, ale bardziej dowód charakteru niż systemu.

W światowym rankingu czytania można wyczytać coś więcej niż tylko noty z egzaminu. Azja pokazuje, jak tworzyć kompetentne społeczeństwo, które rozumie treść, zanim ją skomentuje. Zachód, pogrążony w dyskusji o równym dostępie i emocjonalnym komforcie, zaczyna tracić to, co kiedyś stanowiło jego przewagę: precyzję myślenia.

A Polska? Jeszcze czyta świat, zanim świat przestanie czytać nas.