Hans-Jürgen Papier, były przewodniczący Federalnego Trybunału Konstytucyjnego Niemiec oraz wybitny prawnik i profesor Uniwersytetu Ludwika Maksymiliana, wyraził wyraźne zaniepokojenie nadmierną aktywnością Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC). W rozmowie z The Times wskazał, że praktyka ETPC zagraża fundamentom suwerenności państw UE przez narzucanie rozwiązań, które – jak określił – stanowią „de facto prawo do imigracji tylnymi drzwiami”.
Według 82-letniego niemieckiego eksperta, zbiór orzeczeń w sprawach azylu, kreowany zarówno przez sądy krajowe, jak i ETPC, tworzy ścisłą, skorumpowaną sieć wyroków. Papier porównał tę sytuację do pleśni infekującej władzę, która konsekwentnie podważa zdolność państw do samodzielnego kształtowania i egzekwowania polityk azylowych.
Autor poleca: Niemcy: Mohammed wiodącym imieniem wśród beneficjentów zasiłków
Rozszerzony zakres azylu poza cele Konwencji Genewskiej
Zgodnie z opinią Papiera, spójny zestaw orzecznictwa prowadzi do dramatycznego rozszerzenia prawa do azylu – daleko poza pierwotne założenia Konwencji Genewskiej o ochronie uchodźców. Jak podkreślił, obywatele oczekują, aby ich politycy reagowali na zmieniające się warunki i dostosowywali politykę imigracyjną, ale obecnie zbiór praw i wyroków jest tak usztywniony, że zmiany są praktycznie niemożliwe.
Hans-Jürgen Papier szczególnie krytykuje interpretacje Artykułu 3 (zakaz nieludzkiego traktowania) oraz Artykułu 8 (prawo do życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji, które są używane do uniemożliwiania deportacji odrzuconych wniosków azylowych. Nawet jeśli eksmigranci mogą stanąć przed bezdomnością lub pracą na czarno w innych państwach UE, sądy blokują ich wydalenie.
„To po prostu idzie za daleko,” mówi Papier, dodając, że w ten sposób godność ludzka jest banalizowana i pozbawiana swojego szczególnego statusu.
CYNICZNYM OKIEM: Gdzie prawo ma chronić ludzi, tam – wg Papiera – ETPC tworzy biurokratyczne sidła, które prawdziwych uchodźców trzymają przy życiu, ale jednocześnie zamieniają system azylowy w otwarte drzwi dla każdego, kto tylko poczuje się pokrzywdzony.
Groźba utraty zaufania do instytucji i przyszłość zachodnich demokracji
Były przewodniczący niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego ostrzega, że nadmierne, nadgorliwe stosowanie praw człowieka przez ETPC prowadzi do większego sceptycyzmu obywateli wobec instytucji rządowych oraz demokratycznych rządów. To jego zdaniem bezpośrednio zagraża istnieniu zachodnich demokracji.
Propozycje reform i „łagodzenie” sytuacji
Zdaje sobie sprawę, że reforma ETPC jest mało prawdopodobna ze względu na konieczność konsensusu wszystkich 46 państw Rady Europy. Dlatego sugeruje pragmatyczne rozwiązanie:
- Opracowanie przez Unię Europejską lub parlamenty narodowe precyzyjnego prawa migracyjnego, które ograniczyłoby zakres interpretacji sędziowskich i przywróciło prawo do azylu do oryginalnych ustaleń konwencyjnych
- Wprowadzenie elektronicznych wiz azylowych dla faktycznie uprawnionych
- Ścisłe limity na tzw. „ochronę uzupełniającą” – dla osób narażonych na przemoc, ale bez prawa do pełnego azylu
- Rozwiązania pozwalające na przetwarzanie wniosków poza granicami UE, w krajach trzecich
CYNICZNYM OKIEM: Propozycje Papiera wyrastają z racjonalności, ale czy są na tyle śmiałe, by złamać kleszcze politycznej poprawności? Biurokratyczna machina raczej nie pozwoli na radykalne zmiany – więc chaos i napięcia będą narastać.
Krytyka obecnej polityki migracyjnej Niemiec i całej Europy
Hans-Jürgen Papier krytykuje też politykę otwartych granic i niemieckie obchodzenie rozporządzenia dublińskiego. W listopadzie 2023 roku w artykule dla „Bild” pisał, że choć jesteśmy już 8 lat po kryzysie migracyjnym 2015 roku, to w praktyce nic się nie zmieniło.
Autor poleca: Niemcom „brakuje inżynierów” to największy mit gospodarczy
Oskarżył Berlin o tolerowanie nadużyć, które pozwalają na składanie wniosków azylowych w innych krajach UE niż ten pierwszy, do którego przybywa się legalnie. „Nie chodzi o ograniczanie prawa do azylu dla osób rzeczywiście prześladowanych” – wyjaśnia – „ale o ochronę tego prawa przed ewidentnymi nadużyciami.”
Ostrzeżenia Hansa-Jürgena Papiera wskazują, że Europejski Trybunał Praw Człowieka przez rozszerzanie i wyginanie interpretacji praw może podważać fundamenty suwerenności państw, czyli prawa do samodzielnego decydowania o granicach i katastrofach migracyjnych.
Jest to poważne wyzwanie dla demokracji europejskiej i systemu prawa, gdyż prowadzi do wzrostu niezadowolenia obywateli, wzajemnych oskarżeń i destabilizacji.
Tylko jasne, ujednolicone i realistyczne prawo migracyjne, a nie „pleśń” nadinterpretacji, może przywrócić równowagę i ochronić państwa europejskie przed dalszą erozją własnych kompetencji oraz społeczną dezorientacją.
