Duński minister klimatu, energii i cyfryzacji Lars Aagaard zwrócił się w czwartek do obywateli swojego kraju z apelem, który jeszcze miesiąc temu brzmiałby absurdalnie. „To, o co Duńczycy powinni proszę, proszę, proszę zadbać, to rezygnacja z każdego zużycia energii, bez którego mogą się obejść” – powiedział w wywiadzie dla duńskiego nadawcy DR, cytowanym przez CNBC. Jeśli minister energii jednego z najbogatszych krajów świata trzykrotnie używa słowa „proszę”, oznacza to, że rezerwy strategiczne nie wystarczą tak długo, jak wszyscy publicznie twierdzą.
Tło jest brutalne. Iran przeprowadził w nocy kolejną serię ataków na tankowce i infrastrukturę energetyczną w Zatoce Perskiej, windując ceny ropy Brent z powrotem powyżej 101 dolarów za baryłkę. Rekordowe uwolnienie strategicznych rezerw przez członków MAE – ogłoszone jeszcze w środę – nie zdołało powstrzymać powrotu do trzycyfrowych wartości. Aagaard przyznał wprost, że kraj korzysta już z rezerw w obliczu „niebotycznych cen surowca”, a końca konfliktu nie widać.
CYNICZNYM OKIEM: MAE przez lata przekonywała, że strategiczne rezerwy ropy są „buforem na wypadek kryzysu”. Teraz rekordowe uwolnienie tych rezerw nie zdołało utrzymać cen poniżej 100 dolarów przez 24 godziny. Duński minister prosi obywateli, żeby nie jeździli samochodem. Bufor zadziałał wzorowo.
Dania nie jest wyjątkiem – to sygnał systemowy
Apel Aagaarda nie jest incydentem lokalnym. Ostrzeżenia dotyczące oszczędzania energii pojawiły się równolegle w Wielkiej Brytanii, Wietnamie i na Filipinach – krajach o zupełnie różnych profilach energetycznych i poziomach rozwoju, co pokazuje, że szok rozlewa się globalnie bez względu na geografię czy zamożność. Rządy i grupy branżowe w tych krajach starają się ograniczyć popyt na paliwa i chronić krajowe rezerwy, by przetrwać kryzys o nieznanym horyzoncie czasowym.
MAE określiła sytuację bez ogródek: „Wojna na Bliskim Wschodzie powoduje największe zakłócenie dostaw w historii globalnego rynku ropy”. Przy cieśninie Ormuz zaminowanej, dziesiątkach tankowców unieruchomionych w regionie i nowym przywódcy Iranu Mojtabie Chameneim, który deklaruje, że cieśnina „musi pozostać zamknięta” – żaden minister energii na świecie nie może dziś zapewnić swoich obywateli o stabilności dostaw z pełną wiarygodnością.
CYNICZNYM OKIEM: Aagaard mówi obywatelom, że oszczędzanie paliwa „pomoże rozciągnąć rezerwy, aby starczyły na dłużej” – co jest eleganckim sposobem na powiedzenie, że nikt nie wie, kiedy to się skończy, i że lepiej nie sprawdzać, co się stanie, gdy rezerwy się wyczerpią.
Efekt trzeciego rzędu staje się efektem pierwszego
To, co analitycy opisywali jako „efekt trzeciego rzędu” – pogorszenie nastrojów konsumenckich i ograniczenie wydatków – zaczyna materializować się znacznie szybciej, niż przewidywały modele ekonomiczne.
Dwanaście dni od rozpoczęcia operacji Epic Fury szefowie Volkswagena i Volvo mówią o spadku popytu, minister energii Danii błaga obywateli o nieużywanie samochodów, a ceny przy dystrybutorach rosną w tempie, które gospodarstwa domowe odczuwają natychmiast.
Aagaard dodał, że skutki kryzysu będą odczuwalne podwójnie: „Po pierwsze, odczuje to prywatny portfel, a po drugie, pomoże to rozciągnąć nasze rezerwy”. To zdanie, choć wypowiedziane z troską o obywateli, opisuje w istocie sytuację, w której zachodni rządy proszą własnych obywateli o ponoszenie kosztów konfliktu, którego nie inicjowali i nad którego przebiegiem nie mają żadnej kontroli.
