Dlaczego srebro lepiej trzymać, niż nim płacić?

Historia pieniądza kruszcowego to nie tylko opowieść o blasku monet, lecz także o tym, jak wiele z nich bezpowrotnie znika. Tę perspektywę przedstawia Steve St. Angelo, analityk prowadzący serwis SRS Rocco Report, w kolejnym publicznym materiale opublikowanym na platformie YouTube. Jego teza jest prosta, lecz idzie pod prąd znacznej części branży metali szlachetnych: srebro warto gromadzić jako magazyn wartości, a nie używać go jako fizycznej waluty. Autor opiera swoją argumentację w dużej mierze na opracowaniu C.C. Pattersona zatytułowanym „Zasoby srebra i straty w czasach starożytnych i średniowiecznych”, które łączy dane o wydobyciu, stratach i zasobach kruszcu na przestrzeni wieków.

St. Angelo od razu zaznacza, że jego spojrzenie różni się od popularnych prognoz krążących w środowisku inwestorów. „Wiele analiz, które widzę wychodzące ze społeczności metali szlachetnych, ma tendencję do mówienia tylko o tym, że cena srebra idzie w górę i to wszystko” – zauważa. Sam, choć przyznaje, że sprzyja wyższym cenom, podkreśla, że rynek srebra jest bardziej złożony, a poważny inwestor musi rozumieć jego fundamenty. Wspomina przy tym o rekordowym imporcie srebra przez Chiny, który w marcu sięgnął około 870 ton metrycznych.

Rzymski denar jako lekcja o dewaluacji

Centralnym wątkiem materiału jest los rzymskiego denara. Wykres przedstawiony przez autora pokazuje, jak z biegiem czasu malała zawartość srebra w monecie. Do około 100 roku naszej ery udział kruszcu utrzymywał się na poziomie 95-97 procent, jednak później rozpoczął się systematyczny spadek. Po 300 roku naszej ery w denarze pozostawało już mniej niż pięć procent srebra, a wcześniej wartość ta przeszła przez kolejne progi – 78, a następnie zaledwie 28 procent.

Wielu komentatorów wiąże upadek Cesarstwa Rzymskiego właśnie z postępującym psuciem monety. St. Angelo proponuje jednak inne wyjaśnienie. W jego ujęciu dewaluacja denara była jedynie symptomem, a nie przyczyną głębszego kryzysu. Źródłem problemu miał być spadający zwrot energii z inwestycji oraz osiągnięcie szczytu rzymskiej produkcji drewna opałowego i rolnictwa.

Liczby przytoczone za Pattersonem obrazują skalę zjawiska. W szczytowym okresie imperium produkowano około 200 ton metrycznych srebra rocznie, niemal dziesięciokrotnie więcej niż na początku jego istnienia. Łącznie w okresie stupięćdziesięcioletnim wytworzono około 30 tysięcy ton kruszcu. Gdy jednak produkcja zaczęła się załamywać, próba monet podążyła w dół wraz z nią.

CYNICZNYM OKIEM: Rzym nie upadł od chciwości mennicy, tylko od braku drewna na opał. Cywilizacja, która wycina las, by błyszczeć srebrem, w końcu sama gaśnie – a numizmatycy do dziś zbierają z tego pamiątki.

Autor zwraca uwagę na koszt energetyczny tej produkcji. Aby wytopić około 10 tysięcy ton metrycznych srebra w kruszcu, wycięto około 100 milionów ton drewna i wytworzono z niego 20 milionów ton węgla drzewnego. Przy tym Rzymianie nie ograniczali się do srebra – wytapiali też ołów, złoto, miedź, a nawet żelazo, a drewno zużywali dodatkowo na ogrzewanie, gotowanie, budowę statków i prowadzenie wojen. To załamanie zaplecza energetycznego, a nie sama moneta, miało przesądzić o losie imperium.

Patterson opisuje też mechanizm zanikania zasobów. Gdy produkcja ustaje, nagromadzone zapasy srebra wchodzą w swego rodzaju okres półtrwania. „W ciągu 100 lat od zaprzestania produkcji te zapasy znikają” – referuje St. Angelo za badaczem. W starożytnym Rzymie zasoby monetarne osiągnęły szczyt około 10 tysięcy ton, by w latach 300-400 naszej ery skurczyć się do zaledwie 1300 ton.

Współczesne straty i widmo szczytu wydobycia

Zjawisko znikania kruszcu nie jest wyłącznie problemem starożytności. Patterson policzył straty również w czasach nowożytnych. W latach 1885-1938 do światowych zasobów monetarnych trafiło 206 tysięcy ton metrycznych srebra, co razem z istniejącymi wcześniej zapasami powinno dać 260 tysięcy ton. Tymczasem realnie naliczono jedynie 160 tysięcy ton, co oznacza niewyjaśnioną stratę 100 tysięcy ton metrycznych.

Autor podkreśla, że w skali jednostkowej te ubytki wcale nie są dramatyczne. Masa srebra przewinęła się przez ręce około 400 milionów osób w ciągu półwiecza. „Średnio każda osoba w sposób niewyjaśniony traciła mniej niż równowartość jednej amerykańskiej ćwierćdolarówki rocznie” – cytuje opracowanie. Drobne straty pojedynczych ludzi sumują się jednak w gigantyczne ilości zaginionego kruszcu.

St. Angelo zestawia to ze współczesnością. Amerykanie tracą obecnie około 62 miliony dolarów w drobnych monetach rocznie, a około 3,7 miliona Bitcoinów przepadło bezpowrotnie z powodu utraconego dostępu. Różnica polega na tym, że papierowy pieniądz i monety z metali nieszlachetnych łatwo zastąpić, podczas gdy srebro jest trudne do wydobycia, rafinacji i przetworzenia.

CYNICZNYM OKIEM: Każdy gubi groszaki bez żalu, ale w skali planety te zgubione drobniaki tworzą skarbiec na dnie ziemi. Ludzkość jest największym, najbardziej roztargnionym numizmatykiem w dziejach – kolekcjonuje, by zaraz zgubić.

Najpoważniejszy wątek dotyczy jednak przyszłej podaży. Według danych Silver Institute oraz Metals Focus globalna produkcja kopalniana osiągnęła szczyt około 900 milionów uncji w 2016 roku, a obecne prognozy mówią o około 844 milionach uncji – bez powrotu do rekordów. W szerszej perspektywie, w latach 2000-2025 świat wydobył 19,2 miliarda uncji, lecz na kolejne ćwierćwiecze przewiduje się spadek do około 15,6 miliarda uncji. Wprowadzenie ropy i gazu ziemnego pozwoliło niegdyś wielokrotnie zwiększyć wydobycie, jednak ten impuls wydaje się wyczerpywać.

Dochodzi do tego nowy czynnik, nieobecny w starożytności. Przed latami czterdziestymi XX wieku przemysł zużywał niewiele srebra, dziś natomiast pochłania go ogromne ilości – w urządzeniach, samochodach i sprzętach, które trafiają na wysypiska bez recyklingu. To, zdaniem autora, czyni dzisiejszą sytuację gorszą niż dawne straty zasobów monetarnych. Stąd jego końcowa rekomendacja, by srebro trzymać w skarbcach i magazynach jako zabezpieczenie wartości, a nie przeznaczać go do codziennego handlu.