W 2015 roku porozumienie JCPOA zostało przedstawione światu jako ostateczna odpowiedź na irańskie zagrożenie nuklearne. Umowa nakładała szerokie ograniczenia na wzbogacanie uranu, wydajność wirówek i poziomy zapasów. Nie mówiła jednak niemal nic o jednej rzeczy, która faktycznie dostarczyłaby głowicę nuklearną do celu – o pociskach balistycznych. Nic o pociskach manewrujących. Żadnych limitów na rozwój, testowanie, produkcję czy rozmieszczanie systemów uzbrojenia, które zmieniają urządzenie nuklearne z niebezpiecznego sekretu w bunkrze w broń zdolną zniszczyć miasto. Bomba jest tak groźna, jak zdolność do jej dostarczenia – a JCPOA pozostawiła tę zdolność całkowicie nieograniczoną.
Dla Iranu to rozróżnienie miało większe znaczenie niż dla niemal każdego innego kraju na ziemi. Dekady sankcji pozostawiły Teheran z jednymi z najsłabszych sił powietrznych w regionie – starzejącą się flotą niezdolną do przebicia obrony Izraela czy któregokolwiek większego państwa Zatoki. Iran nie mógł dostarczyć broni nuklearnej drogą lotniczą ani morską. Pocisk balistyczny był jedynym komponentem nadającym reszcie programu nuklearnego wartość strategiczną.
I tu wkroczyły Chiny.
Fabryka rakiet z chińskim adresem zwrotnym
W ciągu ostatnich dwóch lat Pekin wyrósł na głównego zewnętrznego dostawcę irańskiego programu rakietowego, zapewniając wszystko – od prekursorów chemicznych do paliwa stałego po naprowadzanie satelitarne przez sieć nawigacyjną BeiDou-3, która zastąpiła amerykański GPS w całej architekturze wojskowej Iranu. Departament Skarbu USA nałożył sankcje na kilka chińskich podmiotów za dostarczanie Irańskiej Straży Rewolucyjnej chemikaliów do produkcji paliwa rakietowego. Wywiad ujawnił, że irańskie statki transportowe wyładowywały w Bandar Abbas ładunki nadchloranu sodu w ilościach wystarczających do wyprodukowania paliwa dla około 800 nowych pocisków w jednej dostawie.
Pekin negocjował również sprzedaż naddźwiękowych pocisków przeciwokrętowych CM-302, zaprojektowanych do zatapiania lotniskowców. W grudniu 2025 roku amerykańskie siły specjalne przeprowadziły nalot na statek handlowy na Oceanie Indyjskim, przewożący chiński ładunek wojskowy przeznaczony dla Straży Rewolucyjnej. W momencie rozpoczęcia operacji Epic Fury Iran posiadał największy arsenał rakiet balistycznych na Bliskim Wschodzie – szacowany na dwa tysiące pocisków rozproszonych w umocnionych obiektach podziemnych, odbudowanych i uzupełnionych w dużej mierze przez chińskie sieci przemysłowe.
CYNICZNYM OKIEM: Administracja Obamy wyłączyła pociski z porozumienia nuklearnego, bo Chiny i Rosja odmówiły ich włączenia, a Iran ogłosił rozwój rakiet prawem suwerennym. Dyplomaci powiedzieli, że kwestia pocisków zostanie rozwiązana później. Później trwało dekadę i skończyło się dwoma tysiącami rakiet wymierzonych w arabskie stolice.
Dylemat zaprojektowany w Pekinie
Chiny nie tylko handlowały z Teheranem – uprzemysławiały zdolność Iranu do trzymania całego Bliskiego Wschodu na muszce. Konsekwencje militarne tej inwestycji działały na trzech poziomach jednocześnie. Każda rakieta przechwytująca, którą Stany Zjednoczone wystrzeliwały nad Zatoką, to jedna sztuka mniej dostępna dla Zachodniego Pacyfiku. Baterie THAAD, systemy Patriot i okręty z pociskami SM-3 korzystają z tych samych przeciążonych linii produkcyjnych. Przyspieszając produkcję rakiet w Iranie, Chiny narzuciły amerykańskiej amunicji wojnę na wyniszczenie bez wysyłania ani jednego żołnierza.
Każda irańska salwa zmuszała USA do ujawnienia zdolności walki elektronicznej, sygnatur radarowych i danych o wydajności systemów przechwytujących w rzeczywistych warunkach bojowych – dając chińskiemu wywiadowi wojskowemu laboratorium na żywo do badania amerykańskiej obrony bez bezpośredniej konfrontacji. A gdyby Ameryka okazała się niezdolna do ochrony arabskich partnerów przed bombardowaniem, każdy sojusznik obserwujący to z Tokio, Manili czy Tajpej wyciągnąłby wniosek, że obietnice Waszyngtonu mają fizyczne granice.
Sekretarz Stanu Rubio ujął tę asymetrię w brutalnych liczbach – Iran buduje sto pocisków balistycznych miesięcznie, Ameryka produkuje sześć lub siedem rakiet przechwytujących. Każdy interceptor kosztuje od jednego do piętnastu milionów dolarów, każdy irański pocisk od dwustu do pięciuset tysięcy. Podczas wojny dwunastodniowej w 2025 roku USA zużyły około 150 pocisków przechwytujących THAAD, których produkcja zajmuje lata. Dostarczono zaledwie kilkadziesiąt sztuk na zastępstwo. Iran odbudowywał się szybciej, niż Ameryka mogła przeładować.
Pozostawiona bez kontroli, ta matematyka prowadziła do niszczycielskiego rozdroża – zaakceptować irański przełom nuklearny za tarczą rakietową zbyt gęstą, by ją przebić, albo toczyć wojnę na Bliskim Wschodzie przy użyciu zapasów zarezerwowanych dla cieśniny Tajwańskiej. Pekin zaprojektował dokładnie ten dylemat.
Jedno zdanie, które połączyło wszystko
Sposób, w jaki Rubio sformułował cele Epic Fury, obalił rozróżnienie podtrzymywane przez trzy dekady amerykańskiej dyplomacji. Powiedział wprost – „celami tej operacji są zniszczenie ich zdolności rakietowych, upewnienie się, że nie mogą ich odbudować i upewnienie się, że nie mogą się za nimi ukrywać, by prowadzić program nuklearny”. Jedno zdanie połączyło to, co JCPOA celowo trzymało oddzielnie – kwestię nuklearną i rakietową – na nowo definiując, jak wygląda akceptowalny Iran.
W pierwszych godzinach operacji irańskie uderzenia odwetowe uderzyły w obszary cywilne w Abu Zabi, Dubaju i Manamie. Odłamki przechwyconych pocisków spadły w pobliżu lotniska w Kuwejcie. W samych ZEA zginęły trzy osoby, a co najmniej 58 zostało rannych. Rijad i Abu Zabi przewidziały to – żadne z nich nie było konsultowane podczas negocjacji JCPOA i oba ostrzegały publicznie, że umowa pozostawiająca program rakietowy nietkniętym pewnego dnia zagrozi ich populacjom. Zostały zlekceważone jako alarmistyczne. Irańskie głowice spadające na arabską ziemię ostatecznie rozstrzygnęły ten spór.
CYNICZNYM OKIEM: Chiny zainwestowały miliardy w irański arsenał rakietowy, żeby związać ręce Ameryce na Bliskim Wschodzie i oszczędzić amunicję na Pacyfik. Ameryka odpowiedziała niszcząc cały arsenał w jedno popołudnie. Pekin stracił dekadę inwestycji strategicznych, nie oddając ani jednego strzału. Czasem najdroższą przegraną jest ta, w której nawet nie uczestniczysz.
Operacja Epic Fury stanowiła decyzję, by nie dopuścić do sytuacji, w której wybór między Bliskim Wschodem, a Tajwanem musiałby zostać podjęty. Niszcząc pociski, Stany Zjednoczone obróciły w popiół lata chińskich inwestycji i miliardy w przetransferowanej technologii. Ale pytanie, które pozostaje, jest równie niepokojące jak odpowiedź, którą właśnie dano – jeśli Pekin zbudował ten arsenał raz, co stoi na przeszkodzie, żeby zbudował go ponownie?
