Amerykańscy urzędnicy uważają, że siły irańskie prawdopodobnie użyły chińskiego, przenośnego zestawu przeciwlotniczego do zestrzelenia amerykańskiego F-15E Strike Eagle nad południowo-zachodnim Iranem w zeszłym miesiącu, jak poinformowała w sobotę stacja NBC News. Incydent ten jest pierwszym od dziesięcioleci przypadkiem, w którym Stany Zjednoczone musiały przyznać, że jeden z ich odrzutowców został zestrzelony przez ogień nieprzyjaciela. W marcu w Kuwejcie strącono również trzy maszyny F-15E, choć Waszyngton uparcie utrzymuje, że tamten incydent był wynikiem „bratobójczego ognia”, mimo że Iran bierze za niego odpowiedzialność. Po zestrzeleniu samolotu nad Iranem Pentagon rzekomo rozpoczął dwudniową operację ratunkową w celu odzyskania dwuosobowej załogi, której nazwiska i zdjęcia nie zostały jeszcze podane do publicznej wiadomości.
Radar YLC-8B i ślad chińskiej technologii
Podczas gdy amerykańscy urzędnicy kontynuują badanie szczegółów zestrzelenia, źródła wywiadowcze wskazują na znacznie szerszy zakres chińskiego zaangażowania militarnego w regionie. Pekin mógł dostarczyć Teheranowi zaawansowany radar wczesnego ostrzegania dalekiego zasięgu YLC-8B, zaprojektowany do śledzenia samolotów typu stealth, co stanowiłoby jakościowy skok w możliwościach irańskiej obrony powietrznej.
Doniesienia te kłócą się z osobistymi zapewnieniami chińskiego przywódcy, które stały się publicznym tematem amerykańskiej dyplomacji. Jak przekazał wcześniej prezydent Donald Trump, chiński prezydent Xi Jinping osobiście obiecał mu, że Pekin nie będzie dostarczał sprzętu wojskowego do Iranu. „To piękna obietnica. Wierzę mu na słowo. Doceniam to” – oświadczył wówczas amerykański przywódca. Doniesienia o odnalezieniu na polu bitwy przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych chińskiej produkcji wzbudziły poważne wątpliwości co do tych zapewnień.
CYNICZNYM OKIEM: Xi obiecuje, Trump dziękuje, a chińskie pociski lądują w irańskich bunkrach. Dyplomacja na najwyższym szczeblu okazała się warta tyle, co papier, na którym jej nigdy nie spisano.
Pekin zaprzecza, wywiad ostrzega przed kolejnymi dostawami
W odpowiedzi na zarzuty ambasada Chin w Waszyngtonie wydała oświadczenie, w którym odrzuciła twierdzenia jako „bezpodstawne oszczerstwa i złowrogie powiązania”. Strona chińska podkreśliła, że Pekin zawsze postępuje rozważnie i odpowiedzialnie w kwestii eksportu produktów wojskowych zgodnie z przepisami międzynarodowymi.
Sytuacja może się jednak wkrótce dodatkowo skomplikować, jeśli wierzyć najnowszym ustaleniom amerykańskich służb. Dane wywiadowcze wskazują, że Pekin może planować dostarczenie Iranowi kolejnej broni przeciwlotniczej, co stawiałoby pod znakiem zapytania zarówno publiczne deklaracje chińskich władz, jak i osobistą wiarygodność prezydenta Xi.
Warto zarazem zachować proporcje w ocenie roli chińskiej pomocy dla irańskiej machiny wojennej. Historycznie Chiny stanowiły dla Iranu koło ratunkowe w sferze gospodarczej oraz dostarczały technologię podwójnego zastosowania, lecz amerykańscy urzędnicy zauważyli, że wcześniejsza pomoc nie miała decydującego wpływu operacyjnego na obecny konflikt. Zestrzelenie F-15E przy użyciu chińskiego zestawu Manpads może jednak oznaczać moment, w którym to ostrożne wsparcie przekracza granicę bezpośredniego zaangażowania wojskowego, a Waszyngton będzie musiał zdecydować, co zrobić z „piękną obietnicą” złożoną przez chińskiego przywódcę.
