Świat energetyczny właśnie dostał potężny cios, którego konsekwencje mogą kształtować ceny paliw i gazu przez miesiące, a nawet lata. Spread między amerykańską ropą WTI, a europejskim benchmarkiem Brent eksplodował do najwyższego poziomu od 2012 roku, a rynki wyceniają scenariusz, w którym Stany Zjednoczone mogą ograniczyć eksport własnej ropy naftowej.
Równocześnie Bliski Wschód pogrążył się w spirali eskalacji, która po raz pierwszy w tym konflikcie uderzyła bezpośrednio w infrastrukturę wydobywczą i terminale LNG – czyli w samo serce globalnego systemu energetycznego.
Kontrakty terminowe na ropę Brent poszybowały w kierunku 120 dolarów za baryłkę, podczas gdy WTI pozostało stosunkowo stłumione w okolicach 96 dolarów. Ta rozbieżność nie jest przypadkowa – to sygnał, że amerykański rynek ropy zaczyna żyć własnym życiem, odcinając się od globalnych wstrząsów.
Waszyngton gra ceną benzyny
Julian Triscott, analityk RBC Capital Markets, przekazał klientom informację, która zelektryzowała rynek. „Nasi ludzie w Waszyngtonie sugerują, że administracja skłania się ku cłu na eksport ropy bardziej niż ku całkowitemu zakazowi, choć pełna blokada pozostaje ryzykiem ogonowym” – stwierdził.
Cel administracji Trumpa jest prosty – osłonić amerykańskich konsumentów przed szalejącymi cenami benzyny i oleju napędowego na stacjach. Cło eksportowe miałoby zmniejszyć atrakcyjność sprzedaży amerykańskiej ropy za granicę, a ewentualne straty zrekompensowałoby wstrzymanie lub obniżka federalnego podatku akcyzowego od paliw.
Biały Dom realizuje scenariusz, który analitycy JPMorgan przedstawili w sześciopunktowym planie działania. W środę administracja zawiesiła ustawę Jonesa (Jones Act), umożliwiając zagranicznym jednostkom transport ropy do amerykańskich portów – to był punkt trzeci na liście. Wcześniej uwolniono rezerwy strategiczne (punkt pierwszy). Ograniczenia eksportowe to punkt drugi – i wszystko wskazuje na to, że właśnie nadchodzi jego kolej.
CYNICZNYM OKIEM: Trump walczy z cenami benzyny jak strażak podpalający las, żeby ugasić ognisko. Zawieszanie ustaw, cła, rezerwy strategiczne – brakuje tylko modlitwy do OPEC.
Zatoka Perska w ogniu – LNG pod obstrzałem
Środowa noc przyniosła dramatyczną eskalację. Izraelskie myśliwce zaatakowały gigantyczne irańskie pole gazowe South Pars, co wywołało reakcję łańcuchową ze strony Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej. Irańskie drony i rakiety ciężko uszkodziły katarski hub LNG Ras Laffan, zamknięto zakłady gazowe w Abu Zabi, kuwejckie rafinerie zostały trafione, a saudyjskie aktywa rafineryjne nad Morzem Czerwonym stały się kolejnym celem.
Państwowy operator QatarEnergy ostrzegł, że obiekty LNG na terenie Ras Laffan Industrial City zostały zaatakowane rakietami, co „spowodowało znaczne pożary i rozległe dalsze szkody”.
To nie jest kolejna chwilowa przerwa w żegludze przez Cieśninę Hormuz. Uszkodzenia infrastruktury wydobywczej i terminali LNG to zupełnie inna kategoria zagrożeń – ich naprawa może zająć miesiące lub lata, co oznacza długotrwałe ograniczenie globalnej podaży.
Około 20 procent światowego eksportu LNG pochodzi z krajów Zatoki Perskiej. Susan Sakmar, profesor wizytująca w Centrum Prawa Uniwersytetu w Houston, nie pozostawiła złudzeń.
„To może zmienić zasady gry dla branży LNG, będąc wydarzeniem na miarę ataku na Nord Stream lub nawet gorszym” – powiedziała, cytowana przez Bloomberg.
„To nagła przerwa w dostawach, bez żadnych sygnałów, by Katar mógł w najbliższym czasie wznowić działalność” – dodała.
Arne Lohmann Rasmussen z Global Risk Management był równie bezlitosny w swojej ocenie. „LNG z Kataru może być w zasadzie niedostępne przez miesiące, a w najgorszym przypadku przez lata. Dla rynku gazu kryzys nie skończy się po prostu dlatego, że wojna ustanie, a Cieśnina Hormuz zostanie ponownie otwarta”.
Kontrakty terminowe na gaz ziemny w Europie skoczyły o 35 procent w ciągu jednego dnia, a ceny są już ponad dwukrotnie wyższe niż przed wojną. Azjatyckie ceny LNG przekraczają 20 dolarów, marże rafineryjne w Azji przebijają 40 dolarów, a diesel w USA kosztuje 5 dolarów za galon.
CYNICZNYM OKIEM: Iran ostrzegał, że „nie będzie czerwonych linii” w odwecie. Świat uznał to za retorykę. Ras Laffan w płomieniach to kosztowna lekcja, że dyktatorzy czasem dotrzymują słowa.
Trump między młotem, a kowadłem
Reakcja Trumpa odsłoniła pełnię dyplomatycznego chaosu. Prezydent wydawał się wściekły na Izrael za atak na South Pars, ale jednocześnie ostrzegł Iran, że jeśli dojdzie do kolejnych ataków na infrastrukturę energetyczną Kataru, siły USA „masowo wysadzą w powietrze” cały kompleks gazowy.
Rynek przyjął te groźby z chłodnym sceptycyzmem. Jak zauważył Matt Salmon z UBS, premie za ryzyko geopolityczne wzrosły po tym, jak Trump nie zdołał na początku tygodnia stworzyć międzynarodowej koalicji wspierającej wznowienie żeglugi przez Cieśninę Hormuz.
USA oświadczyły, że nie miały wcześniejszej wiedzy o izraelskim ataku na South Pars. Próby deeskalacji ze strony prezydenta zostały w dużej mierze zignorowane – kontrakty na Brent przekroczyły 119 dolarów za baryłkę, podczas gdy WTI pozostało na poziomie około 96 dolarów, pogłębiając historyczny rozjazd cenowy.
Dwudziesty dzień konfliktu, ponad 4 000 zabitych w całym regionie, Cieśnina Hormuz zablokowana, infrastruktura energetyczna niszczona z potencjalnie trwałymi skutkami. Szok energetyczny rozprzestrzenia się w globalnej gospodarce, uderzając w transport, koszty przemysłowe i rachunki domowe za paliwo i energię. Na tym tle analitycy JPMorgan zadają pytanie, na które nikt nie ma odpowiedzi – jaka jest strategia wyjścia Trumpa z tej sytuacji?
