Holenderski program „Stek Oost”, który miał stać się modelem współzamieszkania uchodźców i studentów, stał się symbolem porażki polityki integracyjnej, ale – mimo serii incydentów kryminalnych – nie zostanie zamknięty. Władze Amsterdamu ogłosiły, że projekt będzie kontynuowany do 2028 roku, tłumacząc decyzję „brakiem alternatywy mieszkaniowej” dla jego uczestników.
Projekt wystartował w 2018 r. w dzielnicy Zeeburg, z założeniem, że 250 mieszkań zostanie podzielonych po równo między studentów i uchodźców. Mieszkańcy mieli uczyć się od siebie nawzajem – poprzez tzw. buddy system, czyli wspólne zajęcia, naukę języka, a nawet wspólne posiłki.
Z czasem jednak „Stek Oost” przestał przypominać laboratorium integracji, a coraz bardziej – blok o złej sławie.
CYNICZNYM OKIEM: Kiedy eksperyment społeczny zamienia się w thriller, władze wolą zmienić tytuł niż zakończyć seans.
Przemoc, strach i milczenie władz
Według reportażu stacji NPO 2, w budynku od lat dochodzi do gwałtów, gróźb i aktów przemocy z użyciem noża, a rezydenci wielokrotnie informowali policję o zagrożeniu. Już w 2019 roku zarządca – spółdzielnia mieszkaniowa Stadgenoot – prosił miasto o plan interwencji po serii przypadków molestowania.
Szczególnie wstrząsnął opinią publiczną przypadek 23-letniej studentki, zgwałconej przez syryjskiego mieszkańca, którego mimo wcześniejszych podejrzeń nie usunięto z projektu. Dopiero kolejny atak w 2022 roku doprowadził do jego aresztowania i wyroku.
W 2023 roku nawet pracownicy Stadgenoot zaczęli otrzymywać pogróżki – wtedy spółdzielnia rozważała wycofanie się z programu.
CYNICZNYM OKIEM: „Integracja przez współlokatorstwo” brzmi pięknie na papierze – dopóki nie trzeba wzywać policji po czajnik.
Polityczna gra o wizerunek
Mimo narastających kontrowersji, ratusz odrzucił wnioski o wcześniejsze zamknięcie „Stek Oost”. Przewodnicząca dzielnicy Carolien de Heer (PvdA) broni decyzji, tłumacząc, że „nie można wyrzucić 250 osób na bruk.” Krytycy odpowiadają, że uchodźców można przenieść do innych ośrodków, ale dla władz byłoby to przyznanie się do porażki integracyjnego projektu sponsorowanego przez miasto.
Nawet burmistrz Amsterdamu Femke Halsema (Zieloni) przyznała w 2022 roku, że zna skalę problemu, lecz zamiast działań naprawczych, władze usunęły debatę o projekcie z porządku obrad rady miejskiej.
Partie opozycyjne, takie jak VVD, JA21 i Forum voor Democratie, domagają się likwidacji programu, nazywając go „symbolem politycznej ślepoty wobec przestępczości imigranckiej”. Dla rządzących byłby to jednak polityczny wstyd – dowód, że państwowa integracja zawodzi nawet w warunkach laboratoryjnych.
CYNICZNYM OKIEM: Amsterdam woli utrzymać fikcję „wspólnoty międzykulturowej” niż przyznać, że eksperyment zakończył się eksplozją – dosłownie i metaforycznie.
„Stek Oost” miał być flagowym dowodem, że wspólne życie studentów i uchodźców buduje mosty ponad różnicami. Dziś stał się pomnikiem politycznej reputacji, której władze bronią bardziej niż bezpieczeństwa mieszkańców.
Miasto zapowiada, że projekt będzie kontynuowany do 2028 roku – prawdopodobnie nie dlatego, że działa, ale dlatego, że łatwiej go utrzymać niż przyznać, że od początku opierał się na złudzeniu.
